kaniyasor

kaniyasor.WordPress.com

دبیستانا کورد

kani

OLDARÎYA ÇOLÊ HOVÎTΠYE

Kani Yado – 31.10.2016:

Hemû olên çolê û bingeha wan bêgoman hovîtiye! Dijmin ê barbar wek marê bi jahr e. Ol û çanda wan wek jahra maran e. Bin siya tarîtiya wan de jiyan bêrûmet e.

Bindestî û kevneperestî  birînek kûre û dilop dilop xwîn diherike û birîn jan dide.

Hov bi hovîtî dimeşin. Ol û siyaset a wan, zagona hovîtiyê ye. Ew her dem bi navê Xweda derewan dikin û tade dikin.

Derewên wan ên olî, civakî û siyasî ne rûmetên Kurdan in. Kurd bi rûmetên xwe yên neteweyî Kurdin.

Her şer ne şerê neteweyî ye. Şerê aborî û bazirganî heye, şerê navneteweyî heye, şerê taşeronî heye…

Jiyana kevneperestî de aşîret hemberê aşîretan şer dikirin, gundî jî hemberê gundîyan şer dikirim. Şerên navgundî birêz e?

Jiboy mirişkan, golikan û zorokan û kûçıkan şer dikin. Me dipirsîya : Hûn çima şer dikin? Digoten, golikên wan ketîye zevîyê me.

Hey lo hey lo! Boy golikan şer dikin! Nika jî boy dîn şer dikin.

Bi şerê dînên bê îman gelan dîn dikin! Ango şerê olên kevneperest wek pêkenok e. Dîn karê dînane, ew çima boy dîn şer dikin? Ew hemû dînin dîn…

Erebên çolê, Tirkên bêbext û xwînxwar û gûxwar û hov, Erebên derewîn tofanek mezin hanî serê Kurdan, Kurd çawa iflah dibin?

Em dikarin hemberê DAEŞ’ê şer bikin, lê mêjiyê me mêjiyê Ereban nîne? Mêjiyê IŞİD’ê jî mêjiyê Ereban e. Em çawa ji mejî ya tarî cûda dibin?

Bê serxwebûn Kurdîstan azad nabe. Bê azadî Kurdîstan a serxwebûn jî zîndane.

Jiyan li ser bingeha derewên Ereban û Tikan ava be, bê rûmete.

Piraniya Kurdan jî serpêçik û pifikçîne, lê biryara serxwebûna Kurdîstanê vîjdana mirovatî ya cihanê dide.

Mirovên b’aqil dîroka mirovatî dinivîsînin… Gûxwariya dagirkeran û serokatiya zordestiya siyasî, jiyana giyanî bindest dike. Ew bindestî encamî ye. Encamî ya belangazî û xizanî!

Xwastina min ji Xwedayê erd û ezmanan, her dem ala me li jor, serê me li jor, eniya me spî be.

Bê azadî û serxwebûn, jiyan ne jiyana birêze. Siyaset ol a hemdemîye. Bi rastiyê de, çep û rastên Tırkan û Kurdan ne demoqratın. Eger ol û siyasetê wan de azadî û demoqratî hebûna, me jî di pêkenokên xwe de serokên xwe dikir ker û em li kerê xwe siwar dibûn.

Bi rastî, eger kes li kerê xwe siwar nebe, ker li mirov siwar dibe. Gelo ne raste?

Kurd bi rûmetên xwe, ango bi rûmetên neteweyî mirovin, Ereb û Tirk bi rûreşî û munafiqî ya xwe Îslamin.

Kurd tev Ereban û Tırkan hemberê Xweda suçdar bûn. Biratîya wan dema Emewî, Selçûkî, Osmanî û Tırkiye li ser koledarîya ummet a hov bû.

Kurd bi xwîn a xwe kefaret a xwe dide. Her roj xwîn diherike. Xweda tev rastîyê ye. Gelo, bı derew û virên siyasi û dînî mirov pakij nabe.

 

Jiyana Paşverûyî û Durûtî

 

Kani Yado – 06.10.2016:

Astengiyek mezin hemberê Kurdên Bakûr heye. Devlata Tirk û siyasetmedarên Kurdên Bakûr dest dane hev û asîmîlsyona Kurdan amade dikin!

Gelê Kurdên Bakûr hemberê vî astengiya pêwîste ku, zaroken xwe bi zimanê Kurdî perwerde bikin, bi zimanek delal û zelal sernûva xwe û zarokên xwe ava bikin.

Zarokên Kurdan bi sazûmana perwerdeyî ya dewleta Tirk, bi zimanê Tirkî kesitiya xwe û kesitiya neteweyî wenda dikin. Bi vî awa bi sedema tesîr a perwerde ya dagirkeran bê rêz û bê zar û bê ziman dimînin.

Binbîr a gelên bindest her dem bi nakokî ye. Astengî ne ziman e, astengî mirov bi xwe ye. Her dem mirov dikare zimanê xwe hîn be, ango mirov dikare hemberê nêt a dewlet a Tirk bi zimanê Kurdî zanistiyê de jî karbixîne û pêş bixîne.

Zarokên Kurdan bi perwerde ya bi zimanê Tirkî û Erebî kesitiya xwe wenda dikin. Hembêza dayîka Kurdan de xewn û xeyal û evîn bi zimanê dayîkê xweş e.

Eger Kurd binbîra xwe de siya çölê û Kemalizmê paqij nekin, nikarin bi rûmetin Kurd jiyana xwe derbas bikin û rûyê xwe sipî, jiyana xwe bi rêngên neteweyî bajon.

Bingeha radîkalîzma wan de siya Kemalizmê heye. Bingeha îslamîzmê de jî tarîtiya Erebên rûreş û hov heye…

Tajiyên dagirkeran çima bê rûmetên neteweyî dijîn?

Li ser serê mirovên paşverû çav hebin û nebînin, di serê mirov de mêjî hebe hiş tunebe, mirov laşek bê îradeye. Çavên wan kor, guşkên wan ker, devê wan bêkenin!

Em çima nakenin?

Kes bi mejî yê serê xwe difikire?

Her kes bi blûra serok ê xwe tere ser avê. Hey lo heylo! Va çi tarîtî û bêrûmetiye! Çav çavan nabîne!

Siyaset a “Türkiyelilik” siyasetek bêrûmet û sosret e. Pêwîste ku her kes vî sosretiya bêrêz rexne bike û siyaset û stratejî ya neteweyî hembêz bike. Bi vî şiklê yekîtî çê dibe.

Tırk û Ereb û misyonerên wan mala me xirab kirin, aqil ji serê me girtin û mêjîyên me de qereqolên xwe ava kirin.

Gel qereqolên dagirkeran ji welatê xwe, îdeolojiyên wan ji mêjiyên xwe paqij nekin sefîraz nabin!

Bi paqijiya giyanî û paqijîya jiyana xweza, bi paqijiya civakî welat û mêjî û dilê me jî pak û zelal û delal dibe.

Em bi zimanê dagirkerên bêbext bifikrin çê dibe? Kurd bi şiklê neteweyî ji gul û kulîlkên çiyayên Kurdîstanê jiyana rengîn de bimeşin çê nabe? Jiyana netewejî jiyana serxwebûn û azad e.

Tev Ereb û Tirkên bêbext ne hevaltî, ne cîrantî ne jî hevre jiyan dibe. Ew bi derewên xwe pifê ezmanan dikin, ezman diqelêşin.

Xweza bi zogana xwe yê taybetî dije û mirov perçeyê xweza ye. Mirov ji xweza dûr bikeve û herin derdorên sazûmanên hovan ên derewîn, xweza û mirov ji hev dûr dikevin û jiyan tevlihev dibe. Gazî ya me ewe!

Ol û îdeolojî ya Ereban û ola Kemalîzmê ne ji boy netewe ya Kurdan e. Ol û kewneşopî ya Ereban ne çanda meye. Çanda Kurdan ji çanda Mezopotamî hat û bi hezaran sal demek dirêj dije. Eger mirov çand a xwe bîrbike û bi çand a Ereb an jî çand a Tırk jiyan a xwe derbas bike, ew kes bi şiklê Kurdayî nikare bimeşe.

Eger siyaset li ser bingeha olan ava be, ew siyaset, wek siyaseta AKP rezîl û sosret dibe û aqlê Kurdan bi ol û siyaset û çanda Ereb û Tirkan çeqilmast dibe…

Jiyan Bi Bêhna Gul û Kulîlkan Azade

Kanî Yado – 1 Ağustos 2016

 

Bi rastî mirov azadîxwaze?

Bi piranî kes nizane çi dixwaze.

Eger bi rastî kes azadîxwas be,

kes bi xwe tê bîra xwe û ji xwe azadiyê dixwaze.

Çawa ku mirow dikare xwe bindest bike,

dikare xwe azad jî bike.

Azadîxwastin xwastinek ji dilê germ e.

Dil bindestiyê  bixwaze,

bibe xwediyê qedera reş û bibe koleyê ber deriyê zordestan,

belengazê ber dîwaran,

bende ya  zordaran û oldaran.

Bindestî jiyana reşe ango jiyana tariye.

Azadî tamek xweşe,

lê ne tê xwarin ne jî tê vexwarin.

Azadî tê jiyankirin.

Jiyana azad çiye?

Jiyana azad gulîstane.

Gul, bi rengê sor, pembe, mor û zer,

bêhna xwe wek mîs û amber,

bedewiya xwe bi cûdayî nîşan dide.

Kî kê azad dike?

Siyasetmedar û oldar dikarin mirov azad bikin?

Serbestî û serbestbûn,

ango azadî û azadbûn ne karê ol û oldaran,

ne karê siyaset û siyasetmedaran e,

Ol û siyaset û serokên wan

li ser mijara azadî dipeyvin,

lê nikarin bi viran kesan an jî gelan azad bikin.

Azadîxwazî wek newal ji dilê mirov diherike û dibe behra jiyanê

Azadî nayê kirîn û firoten,

tê jiyankirin.

Ew tekoşîna hemberê binderstiyê ye.

Kesên bindest her dem pesna bindestiya sazumanan dikin.

Bi navê îdeolojîyan û navên partiyan,

bi navê serokên xwe pesna sazûmana bindestiya xwe dikin.

Sazûmana koledariya oldarî her dem wek ewrên reş,

li ser bexta kes û bexta gel digerin.

Mirov çima azadiyê dixwaze?

Her kes azadiyê naxwaze.

Boy bindestên bêhiş û bêraman azidixwazî tirsek gelek mezine.

Kesên bindestên sazûmana koledarî,

ango sazûmana oldarî bin tesîra tirsan,

an jî bin tesîra siya tirsan helak bûne.

Li jiyana gorîstana tarî de

çawa bi wî giyana  tarî de mirov azad dibe?

Bindestên olî, bin barên bê aqıl bin barê giran,

barê hovan Elî û Osman,

Muavîye û Omer û Yezîd,

bi tirsa şûrê zalim,

zulfiqara xwînî dilerzin!

Tirs tirsa mezin, tirsa kêvroşkan e.

Tajî yên Ereban nêçîra Kêvroşkên Ereban dikin.

Kêvroşk di çola Kerbela dibezin,

bê av û bê nan tev tirsa xwe dimirin

û şûr û zordestiya şeriata hov

dest ehl-i Sünnet el Cemaat de dom dibe…

Me pir caran dît  ku kes qedayek mezin tîne serê xwe

û xaliyê li serê xwe dike!

Boy Elî, boy Hesen û Husên û  boy Mehemed digîre û diqêre!

Wer diqîre, wer gazî dike ku,

dar û kevir dihêje,

hemberê wan ker û çûk û kew û kêvroşk dikenin.

Mirov di  dilê xwe de “nezanî gelek bi êşe” dibêje.

Bi rastî ez diecêbim!

Mirov bi vî şiklê kul û êşa tarî çawa dimeşe?

Hey jiyano jiyano, jiyana tarî!

Va çı rewşa tarî û rewşa bêrêz e?

Her kes xwediyê kesitiyê ye.

Kesitî jî xwediyê hola azadiyê an bindestiyê ye.

Di jiyanê de kes û kesitî bihevrene.

Azadî an jî bindestî di kesitiyê de kedî dibe.

Mirov bi derewên olî û siyasî zanayî nabe

û hola azadiyê nıkare fireh bike.

Mirov ger karxistina azadiyê bizane.

Zanîn bi kesitiya zelal û kesitiya zanayî tê holê.

Me çawa ku mînakek olî da,

eger kes boy Elî û Hesen û Husên û Mehemed bigîre,

ew kes boy xwe nagîre.

li çokên xwe dixine û xaliya reş li serê xwe dike!

Kesên azad bihevre civak û jiyana azad,

kesên bindest bihevre civak û jiyana bindest tînin holê.

Ol ideolojiya bindestiyê ye,

jiyana azad bingeha zanistî ya azadiyê ye.

Bi rastî azadî çiye?

Azadî tê girtin û têfroştin?

Mirov dikare ji kesek din azadiyê bixwaze?

“Serokê min, bikerema xwe sê kîlo azadî bide min!”

Çawa dibe?

Serokên siyasetê jî yek kese,

ew jî bindestên virên xwe ne.

Tirs û xofa mezin ji baweriya ola çolê,

ango ola hovan tê.

Em çar deh sedsalan bin xofa giyanî bindest û birîndar bûn.

Bin xofa zulfiqara Elî û şûra Yezîd jiyan bê rêz dimeşe.

Mêjiya mirov, bin tesîra xofa ola çolê ya hov û kevneşopî de kurmî dibe.

Tesîra zextên faşîzmê û zexta barên kevneperestî wek hev e.

Em gelên Mezopotamya dizanin ku,

IŞİD bi şûrê Eli, Osman, Ömer kesên hêrem serjê dikin.

Kurd bi vî rastiya dîrokî hemberê hovî ya dagirkeran

û hovî ya IŞİD şer dike.

 

سیاسه‌ت و شه‌ر و ژیان

کانی یادۆ – ۰۴.۰۱.۲۰۱۶

ژیان ب ته‌نهایی نه‌ سیاسه‌ت ئه‌. سیاسه‌ت ژی، ب ته‌نهایی نه‌ ژیان ئه‌. ژیان و ئاخ و کار و بار و دار و به‌ر، ب هه‌ڤره‌ مانه‌ یا مه‌شا ژیانداری یه‌. ڕاست و چه‌وت، وه‌ک سیاسه‌ت و ژیانا مرۆڤ بهه‌ڤره‌ دمه‌شن. دیسپلینا ڕێزانی و مرۆڤ ئێن ڕێزان ژی هه‌ڤره‌ دۆم دکن.
سیاسه‌تا که‌ڤن ئێ سه‌د سالی نه‌ ب گۆری سیاسه‌تا نوو یه‌. سیاسه‌تا که‌ڤن، ل سه‌ر سازوومان ئا که‌ڤن و که‌ڤنه‌په‌ره‌ستی دمه‌شه‌.
ب چ سه‌ده‌م گه‌نه‌رالێن سیاسه‌تان ب زۆرداری ئینات دکن؟
ئازادی، ب ئیراده‌ و ڕوومه‌تێن نه‌ته‌وه‌ یا کورد پێویسته‌، ب باوه‌ری و ئۆلێن چöلێ و که‌مالزمێ مرۆڤ ژ مرۆڤاتی ده‌ر دکه‌ڤه‌!
ده‌م ده‌ما ئازادی یێ یه‌. سازوومانێن زۆرده‌ستی ئێن ڕاست و چه‌پ، نه‌ هه‌ڤده‌می یه‌! ده‌ردێ وان چیه‌؟
ب سیمگه‌ یێن ئه‌لی، ئۆسمان و ئۆمار، هتله‌ر و که‌مال و قاددافی و ساددام سیاسه‌ت ئا کۆله‌داری و زۆرده‌ستی جڤاک ڕزگار نابه‌!
ئه‌م ئیرۆ بن زۆر و زۆرده‌ستی یا داگرکه‌ران ژیانا خوه‌ داژۆن. ئه‌م شێرانی یا وه‌لاتێ خوه‌ ئانگۆ وه‌لاتێ ڕۆژێ نابینن!
چما به‌ده‌وی یا ئاخا کوردیستانێ که‌ت تاریێ؟
ب ڕاستی وه‌لاتێ مه‌ وه‌ک فیرده‌وسا کو، مێش و خالخالۆک و په‌رپه‌رۆک ل سه‌ر گوول و کولیلکان دمه‌شن، سه‌رێ چیان و ده‌شتان ده‌ نه‌والێن ئاڤا زه‌لال و نه‌والێن شیر و هنگڤ دهه‌رکن…
د ده‌مسالا بهارێ و هاڤینێ ده‌ ئاڤ ئا زه‌لال ژ به‌رفێن سپی وه‌ک شیر ئا داییکان، ژ چیان دقه‌تن و دهه‌رکن.
به‌ده‌وی یا کوردیستانێ ب ڤی ئاوا یه‌. لێ ڤا به‌لانگازی و ئێش و هێسترێن چاڤان چیه‌؟
کورد که‌تن دافێن ئه‌ره‌ب و تıرکان په‌ریشان بوون. وان ب ئۆل و ئیده‌ئۆلۆژی یا خوه‌ یا فه‌رمی هش ژ سه‌رێ مه‌ گرتن، هم ژی ئاخ و ده‌وله‌مه‌ندیا مه‌ تالان کرن.
مه‌، شه‌رێ هه‌رێما مه‌ ده‌ دید کو، ئیرۆ ئیده‌ئۆلۆژیا فه‌رمی یێ ئه‌ره‌بان و نژاتپارێزی یا که‌مالیزمێ بوو ئێشا سه‌رێ جهانێ.
ده‌وله‌تێن جهانێ، بۆی سه‌ده‌ما ته‌رۆریزمێ مه‌خدووریه‌تا مه‌ دیت. ئیرۆ هه‌ر که‌س دزانه‌ کو، ده‌وله‌تا ترک ته‌رۆرا ئشید و ته‌رۆرا بخوه‌ ئاڤاکری یا هێزێن ته‌یبه‌ت، پرۆژه‌یێن کوور ئاڤا دکه‌ و کورد ب ده‌ره‌وان شه‌رمه‌زاری نشان دده‌!
ئه‌م چما ب وه‌لاتێ خوه‌ خوه‌دی ده‌ردکه‌ڤن؟
کوردیستان وه‌لاتێ مه‌ یه‌. د وه‌لاتێ مه‌ ده‌ هه‌ر ده‌مسال شێرینن. سار و گه‌رم و هێنیک، ئه‌وری و سایی و بارژ و به‌رفین ئه‌.
ل کوردێستانێ ده‌ ژیانا خوه‌زایی شه‌ڤ مه‌هتاڤعه‌، ڕۆژ ئه‌فتاڤه‌. گه‌رمایی ده‌رمانێ دلێ ژیان، سه‌رما ده‌رمانێ خوه‌زا یه‌.
به‌رف بباره‌ ده‌رد و کول و ئێشان ده‌رمان دکه‌. شه‌ڤ ده‌م ئا خه‌یال و هه‌ونان ئه‌. ڕۆژێن ڕۆناهی د مه‌هان ده‌، مه‌ه د سالان ده‌ دهه‌رکه‌.
مرۆڤ ب کامرانی د ژیانا به‌ختیار ده‌ بمه‌شه‌، ژیان گه‌له‌ک خوه‌شه‌.
کی ب هش و باوه‌رییا هۆڤان بفکره‌ داوی یا وان تاری یه‌، ژیانا وان مراری یه‌. به‌ده‌وییا خوه‌زا و ژیان و گیان ئا ته‌ندورستی، به‌ده‌وییا خوه‌دا و خه‌زایه‌.
ئاخ بı ڕۆژێ، ژیان ئا مالبات بı ژıنان ڕۆنی دıبه‌. ڕۆژ و جهان، گول و گولیستان، ژن و ژیان، داییک و زارۆک، ڕۆژ و ئه‌فتاڤ، مه‌ه و مه‌هتاڤ جوودا نابه‌.
ئه‌ڤین ئا ئازادیێ، به‌ده‌وی یا دلێن مرۆڤ ئه‌. ئه‌گه‌ر ئه‌ڤین که‌نێن ژیانێ به‌، که‌ڤنه‌په‌ره‌ستی و ڕۆژێن تاری نه‌ ب دۆمه‌.
ڕۆناهی یا وه‌لات ئازادی یه‌.
تاریتی بنده‌ستی یه‌.
داییک ئێن وه‌لات گه‌رمایی یا ده‌مسالا بهارێ یه‌!
ژیانا شارمه‌ند فیرده‌وسا جڤاکێ یه‌.
مرۆڤ ژیانا ئازاد ده‌ به‌ختییاره‌.
بنده‌ستی یا سازوومانا کۆله‌داران و ئۆل و ئۆلداران وه‌ک ژیانا قه‌بریستانێ تاری یه‌.
مرۆڤ د ڤی تاریتیێ ده‌ چاوا به‌ختییار دبه‌؟
ئیرۆ خوینا مه‌ وه‌ک نه‌وال سۆر دهه‌رکه‌. ماف و داد و مافێن مرۆڤ، د ژیان و سازوومانا چۆلێ و سازوومانا که‌مالزم ئا باربار و تالانکه‌ر ده‌ تونه‌.
خوه‌دا ته‌ڤ ڕاستی یا ژیانێ ده‌ یه‌. ده‌ره‌و د ژیانا مرۆڤاتی ده‌ جیه ناگره‌. به‌رژه‌وه‌ندییا گه‌ل، د ویژدانا شاره‌زاتی یا هه‌ڤده‌مییێ ده‌ یه‌.

Siyaset û Şer û Jiyan

 

Kanî Yado – 04.01.2016

 

Jiyan bi tenhayî ne siyaset e. Siyaset jî, bi tenhayî  ne jiyan e. Jiyan û ax û kar û bar û dar û ber, bi hevre mane ya meşa jiyandarî ye. Rast û çewt, wek siyaset û jiyana mirov bihevre dimeşin. Dîsiplîna Rêzanî û mirov ên rêzan jî  hevre dom dikin.

Siyaseta kevn ê sed salî ne bi gorî siyaseta nû ye. Siyaseta kevn, li ser sazûman a kevn û kevneperestî dimeşe.

Bi çi sedem generalên siyasetan bi zordarî înat dikin?

Azadî, bi îrade û rûmetên netewe ya Kurd pêwîste, bi bawerî û olên çölê û Kemalizmê mirov ji mirovatî der dikeve!

Dem dema azadî yê ye.  Sazûmanên zordestî ên rast û çep, ne hevdemî ye! Derdê wan çiye?

Bi sîmge yên Elî, Osman û Omar, Hitler û Kemal û Qaddafî û Saddam siyaset a koledarî û zordestî civak rizgar nabe!

Em îro bin zor û zordestî ya dagirkeran jiyana xwe dajon. Em şêranî ya welatê xwe ango welatê rojê nabînin!

Çima bedewî ya axa Kurdîstanê ket tariyê?

Bi rastî welatê me wek fîrdewsa ku, mêş û xalxalok û perperok li ser gûl û kulîlkan dimeşin, serê çiyan û deştan de newalên ava zelal û newalên şîr û hingiv diherikin…

Di demsala biharê û havînê de av a zelal ji berfên spî wek şîr a dayîkan, ji çiyan diqetin û diherikin.

Bedewî ya Kurdîstanê bi vî awa ye. Lê va belangazî û êş û hêstirên çavan çiye?

Kurd ketin dafên Ereb û Tırkan perîşan bûn. Wan bi ol û îdeolojî ya xwe ya fermî hiş ji serê me girtin, him jî ax û dewlemendiya me talan kirin.

Me, şerê herêma me de dîd ku, îro îdeolojiya fermî yê ereban û nijatparêzî ya Kemalîzmê bû êşa serê cihanê.

Dewletên cihanê,  boy sedema terorîzmê mexdûriyeta me dît. Îro her kes dizane ku, dewleta Tirk terora IŞÎD û terora bixwe avakirî ya hêzên teybet,  projeyên kûr ava dike û Kurd bi derewan  şermezarî nişan dide!

Em çima bi welatê xwe xwedî derdikevin?

Kurdîstan welatê me ye. Di welatê me de her demsal şêrînin. Sar û germ û hênîk, ewrî û sayî û barij û berfîn e.

Li Kurdêstanê de jiyana xwezayî şev mehtav’e, roj eftave. Germayî dermanê dilê jiyan, serma dermanê xweza ye.

Berf bibare derd û kul û êşan derman dike. Şev dem a xeyal û hewnan e. Rojên  ronahî di mehan de, meh di salan de diherike.

Mirov bi kamranî di jiyana bextiyar de  bimeşe, Jiyan gelek xweşe.

Kî bi hiş û bawerîya hovan bifikire dawî ya wan tarî ye, jiyana wan mirarî ye. Bedewîya xweza û jiyan û giyan a tenduristî, bedewîya Xweda û Xezaye.

Ax bı rojê, jiyan a malbat bı jınan ronî dıbe. Roj û cihan, gul û gulîstan, jin û jiyan, dayîk û zarok, roj û eftav, meh û mehtav cûda nabe.

Evîn a azadiyê, bedewî ya dilên mirov e. Eger evîn kenên jiyanê be, kevneperestî û rojên tarî ne bi dome.

Ronahî ya welat azadî ye.

Tarîtî bindestî ye.

Dayîk ên welat germayî ya demsala biharê ye!

Jiyana şarmend fîrdewsa civakê ye.

Mirov jiyana azad de bextîyare.

Bindestî ya sazûmana koledaran û ol û oldaran wek jiyana qebrîstanê tarî ye.

Mirov di vî tarîtiyê de çawa bextîyar dibe?

Îro xwîna me wek newal sor diherike. Maf û dad û mafên mirov, di jiyan û  sazûmana çolê û sazûmana Kemalizm a barbar û talanker de tune.

Xweda tev rastî ya jiyanê de ye. Derew di jiyana mirovatî de cîh nagire. Berjewendîya gel, di wîjdana şarezatî ya hevdemîyê de ye.

ژیان و گیان

کانی یادۆ – ۰۱.۰۵.۲۰۱۵

ناڤێ خوه‌دیێ ئه‌رد و ئه‌زمانان خوه‌دا یه‌. پێوه‌ندی یا مرۆڤ و خوه‌دا گیانی یه‌. دیداری یا خوه‌دا  خوه‌زا یه‌.

خوه‌دا خوه‌زا ئافراند؛ خوه‌زا ب ئاڤ و هه‌وا، ب ده‌شت و چیا، ب نه‌وال و ده‌ریا جهان چێ کر.

ژیان ئا مرۆڤ و جڤاک ل سه‌ر جهان ئاڤا بوو.

ل سه‌ر جهان، ئاژال و مرۆڤ و ده‌ر و دۆر و جان و جانان، گول و کولیلک؛ ئه‌ڤین و ئه‌ڤینداری دژه‌.

ب هه‌زار سه‌دسالان پێش هه‌دره‌تی نوه و هه‌دره‌تی ئاده‌م، خوه‌دا یێ ئه‌رد و ئه‌زمانان ژ دلێ خوه‌ ژیان ئاڤا کر.

باڤ و داییک ئێن به‌ده‌و ب سه‌ر، سه‌ر ب هش ئافراند.

ب پۆر و ڕوو؛ ڕوو ب پۆز، پۆز ب دو فرنک چێ بوو و چاڤ و بری، ده‌ڤ و زمان، زمان ب ده‌نگ، ده‌نگ ب ستران و زان؛ دو ده‌ست ب ده‌ه تلی و دو پێ ب ده‌ه بێچی، یه‌ک دل و دو گورچک، دو که‌زه‌پ یه‌ک سپی یه‌ک ڕه‌ش چێ بوو.

ژ داییکان که‌چ و گه‌د بوون.

مرۆڤ، وه‌ک دارێن ب گولی و په‌ل و کولیلک ژیانداره‌.

مرۆڤ و ئاژال و گول و کولیلک مێ و نێر ئه‌.

مێر و ژن دو جار، سێ جار، چار جار زێده‌ بوون و ئێشر ئاڤا بوو، ژ ئێشیر مڵه‌ت، ژ مڵه‌ت ده‌وله‌ت چێ بوو.

ڕامان ب زمان تێ هۆلێ.

کورد ب زمانێ کوردی دپه‌یڤن و دنڤسینن و دخوینن.

کورد کارێ خوه‌  ب ناڤێ خوه‌داعیێ میهریڤانێ دلۆڤین ده‌ست پێ دکن.

مرۆڤ دکاره‌ بۆی به‌رژه‌وه‌ندی یا گه‌ل و ئاشتی یا جڤاکی به‌ر خوه‌دا بگه‌ره‌. خوه‌دا یێ ئه‌رد و ئه‌زمانان هه‌موو زمانان دزانه‌.

به‌رگه‌راندنا کوردان ب زمانێ خوه‌ پێویسته‌.

ئه‌ره‌ب ب زمانێ ئه‌ره‌بی دووا دکن.

ئالمان ب زمانێ خوه‌، ترک ب زمانێ خوه‌، کورد ب زمانێ خوه‌ به‌ر خوه‌دا دگه‌رن.

گه‌له‌ک کوردێن نه‌زان هه‌نه‌، ژ نه‌زانی یا خوه‌، ب زمانێ ترکی ئان ژی ب زمانێ ئه‌ره‌بی دوا دکن.

ئه‌و چ سۆسره‌تی یه‌!

کورد ب زمان و چاندا خوه‌ کورده‌. کورد بێ زمانێ کوردی چیه‌؟

ژیانه‌ک ب ڕوومه‌ت، ژ بۆ ده‌وله‌مه‌ندیا نه‌ته‌وه‌یی پێویسته‌.

مرۆڤ چاوا دژه‌؟

مرۆڤ و جڤاک ب ئازادیا ژیانێ و ب دلێ خوه‌ دژه‌.

زۆرده‌ست ئانگۆ دقتاتۆر وه‌ک گورێ دوژمنێ په‌ز ئه‌.

مرۆڤ ئان ژی جڤاک ب ژیانه‌ک ئازاد به‌ختیار ئه‌.

ژیان وه‌ک قه‌ده‌ره‌، لێ که‌س ئان ژی نه‌ته‌وه‌ ب ده‌ستێ خوه‌ قه‌ده‌را خوه‌ ئاڤا دکه‌. که‌س  که‌ر به‌ هه‌ر که‌س لێ سوار دبه‌.

ئۆل و ئۆلدارێن چۆلێ مێژیێ کوردان خه‌راب کرن، ته‌نگاسی یا ڕۆژانه‌ ئه‌وه‌. مێژیێ بریندار نکاره‌ ڕاست بفکره‌.

که‌س ب که‌سایه‌ته‌ک ته‌ندوروستی دکاره‌ ڕاست بفکره‌.

د ژیانه‌ک بنده‌ست ده‌ یه‌ک سه‌رۆک و پر بنۆک هه‌نه‌. سه‌رۆکاتیا گه‌ل ب ئیراده‌یا گه‌ل تێ هۆلێ. بێگومان د ده‌مۆکراسیان ده‌ گه‌ل سه‌رفیرازه‌. سه‌رۆک نکارن ل گه‌ل سوار بن و باژۆن.

پێویسته‌ کو کورد ب زمانێ داییکا خوه‌ ده‌ر دۆرا خوه‌ ناس بکه‌.

زمانێ ترکی و زمانێ ئه‌ره‌بی ژ بۆی مه‌ زمانێ بیانینه‌.

خوه‌دا ب ئه‌ڤینا گیانی تێ هه‌زکرن. ئانگۆ، خوه‌دا مرۆڤ و خوه‌زا و ئاژال و گول و کوڵک ژ ئه‌ڤینداری یا خوه‌ ئافراند.

باوه‌ریا خوه‌دا ده‌ ترس تونه‌، هه‌ز کرن و ئه‌ڤین هه‌یه‌.

 

Jiyan û Giyan

 

Kanî Yado

 

Navê xwediyê erd û ezmanan Xweda ye. Pêwendî ya mirov û Xweda giyanî ye. Dîdarî ya Xweda  xweza ye.

Xweda xweza afirand; xweza bi av û hewa, bi deşt û çiya, bi newal û derya cihan çê kir.

Jiyan a mirov û civak li ser cihan ava bû.

Li ser cihan, ajal û mirov û der û dor û can û canan, gul û kulîlk; evîn û evîndarî dije.

Bi hezar sedsalan pêş hedretî Nuh û Hedretî Adem, Xweda yê erd û ezmanan ji dilê xwe jiyan ava kir.

Bav û dayîk ên bedew bi ser, ser bi hiş afirand.

Bi por û rû; rû bi poz, poz bi du firnik çê bû û çav û birî, dev û ziman, ziman bi deng, deng bi stran û zan; du dest bi deh tilî û du pê bi deh bêçî, yek dil û du gurçik, du kezep yek sipî yek reş çê bû.

Ji dayîkan keç û ged bûn.

Mirov, wek darên bi gulî û pel û kulîlk jiyandare.

Mirov û ajal û gul û kulîlk mê û nêr e.

Mêr û jin du car, sê car, çar car zêde bûn û êşir ava bû, ji êşîr millet, ji millet dewlet çê bû.

Raman bi ziman tê holê.

Kurd bi zimanê Kurdî dipeyvin û dinivisînin û dixwînin.

Kurd karê xwe  bi navê Xweda’yê mîhrîvanê dilovîn dest pê dikin.

Mirov dikare boy berjewendî ya gel û aşitî ya civakî ber Xweda bigere. Xweda yê erd û ezmanan hemû zimanan dizane.

Bergerandina Kurdan bi zimanê xwe pêwîste.

Ereb bi zimanê Erebî dûa dikin.

Alman bi zimanê xwe, Tirk bi zimanê xwe, Kurd bi zimanê xwe ber Xweda digerin.

Gelek Kurdên nezan hene, ji nezanî ya xwe, bi zimanê Tirkî an jî bi zimanê Erebî dua dikin.

Ew çi sosretî ye!

Kurd bi ziman û çanda xwe Kurde. Kurd bê zimanê Kurdî çiye?

Jiyanek bi rûmet, ji bo dewlemendiya neteweyî pêwîste.

Mirov çawa dije?

Mirov û civak bi azadiya jiyanê û bi dilê xwe dije.

Zordest ango diqtator wek gurê dujminê pez e.

Mirov an jî civak bi jiyanek azad bextiyar e.

Jiyan wek qedere, lê kes an jî netewe bi destê xwe qedera xwe ava dike. Kes  ker be her kes lê siwar dibe.

Ol û oldarên çolê mêjiyê Kurdan xerab kirin, tengasî ya rojane ewe. Mêjiyê birîndar nikare rast bifikire.

Kes bi kesayetek tendurustî dikare rast bifikire.

Di jiyanek bindest de yek serok û pir binok hene. Serokatiya gel bi îradeya gel tê holê. Bêguman di demokrasiyan de gel serfîraze. Serok nikarin li gel siwar bin û bajon.

Pêwîste ku Kurd bi zimanê dayîka xwe der dora xwe nas bike.

Zimanê Tirkî û zimanê Erebî ji boy me zimanê biyanîne.

Xweda bi evîna giyanî tê hezkirin. Ango, Xweda mirov û xweza û ajal û gul û kulilk ji evîndarî ya xwe afirand.

Baweriya Xweda de tirs tune, hez kirin û evîn heye.

 

خوه‌دا میهریڤان و دلۆڤانه‌kani yado

کانی یادۆ – ۲۹.۰۳.۲۰۱۵

د ژیانا چۆلان ده‌ ئۆل، وه‌ک تıرسه‌. د ڤی ترسێ ده‌ باترسۆک هه‌یه‌. شیرک باترسۆک ئه‌. باوه‌ریا کوردان ده‌ خوه‌دا نه‌ شیرک ئه‌. خوه‌دا میهریڤان ئه‌ و دلۆڤان ئه‌. ئه‌م د ده‌سپێکان ده‌ “ب ناڤێ خوه‌دایێ میهریڤانێ دلۆڤین” دبێژن.
خوه‌دایێ مه‌، ئانگۆ خوه‌دایێ هه‌موو گه‌لان و ئه‌رد و ئه‌زمانان، نه‌ وه‌ک ئیلاهێن ئه‌ره‌بان باتıرسۆک ئه‌! خوه‌دایێ مه‌ میهریڤان ئه‌ و دلۆڤان ئه‌.
باوه‌ریێن چۆلان ل سه‌ر بنگه‌ها ده‌ره‌وان ئاڤا بوویه‌. ئارمانجا کۆله‌داران ترسدایینه‌. ئه‌و شیرکان، پووت و سه‌نامان ئاڤا دکن و ژ بۆی مرۆڤ دکن باترسۆک ب ترسان گه‌ل دکن بن باندۆرا خوه‌.
ئۆلێن چۆلان وه‌ک سیاسه‌تێن وان بێروومه‌ت ئن. د سازوومانێن وان ده‌ ڕێگه‌ز و زاگۆن هه‌نه‌.
د سه‌رۆکاتی یا هۆڤان ده‌ ڕێگه‌ز و زاگۆن ب خواستنا سه‌رۆکان چێ دبه‌. سه‌رۆکێن وان باترسۆک ئن، گه‌ل هه‌مبه‌رێ وان دله‌رزن!
سه‌رۆکێن هۆڤان ژی وه‌ک ئیلاهێن هۆڤان ب ترسان گه‌ل دگرن بن باندۆرا خوه‌. ئیلاهێن هۆڤان ژی باترسۆکن.
ب ئه‌ره‌بی ئه‌ل ئ̇لاه ناڤێ شرکان و پووت و سه‌نه‌مانن. خوه‌دایێ مه‌ ناڤێ خوه‌ ژ دایıن و زایینێ گرتیه‌. ئانگۆ، میهریڤانی و دلۆڤانییا خوه‌دایێ مه‌ وه‌ک داییکانه‌. به‌ده‌وی یا داییکان ژی ژ به‌ده‌وی یا خوه‌دا یه‌.
داییکان میهریڤانی و دلۆڤانی یا خوه‌ ژی، ژ خوه‌دێ گرتنه‌. گه‌لۆ ئه‌م چما بر زمانێ داییکا خوه‌ ناپه‌یڤن؟
د هه‌رێما کو ئه‌م دژین ل کوردیستانا باکوور گه‌لێ مه‌ ب زمانێ هۆڤان خوه‌ ناس دکه‌ و خوه‌ دده‌ ناسکرن. چاندا کوردان گاڤ ب گاڤ وه‌ندا دبه‌ و ئۆل و باوه‌ریێن مه‌ ژی به‌ده‌وی و ده‌وله‌مه‌ندیا خوه‌ وه‌ندا دکه‌.
وه‌ندا بوون و خوه‌ وه‌ندا کرن چاوا چێ دبه‌؟
مرۆڤ خوه‌ و گه‌لێ خوه‌ پچووک ببینه‌، زمان و چاندا خوه‌ ژی پچووک دبینه‌. ئه‌گه‌ر نه‌ ئووسایه‌ کورد چما د بازرگانیێ ده‌ زمان ترکی کاردخینن؟
گه‌لێن بنده‌ست بن پسیکۆلۆژیا کۆله‌تیێ هه‌لاک دبن و دخوازن ب زمان و ئۆلا داگرکه‌ران خوه‌ ئاڤا بکن! ئانگۆ خوه‌ دکوژن و ب ناسنامه‌یه‌ک بیانی خوه‌ ب ڕه‌نگه‌ک نه‌یار ئاڤا دکن!
مه‌ د نڤیسێن خوه‌ ده‌، ل سه‌ر دیسیپلینا پسیکۆلۆژی، د ڕه‌وشا ئازادی و د ژیانه‌ک خزانی و نه‌زانیێ ده‌ ده‌ربارێ بنبیرا که‌س و که‌ستی ب زمانێ زانیاری هانی سه‌ر زمین. مه‌ ب زمانێ دیسیپلینا فه‌لسه‌فێ ده‌ ژی شیرۆڤه‌ کر و مژارێن که‌ستی و جڤاکی ب زمانێ زانستی هانی سه‌ر زمین.
ئه‌م چما هه‌وجه‌ییا زمانێ زانستینه‌؟
ئارمانجا مه‌ هه‌مبه‌رێ کۆلۆنیالستان زمان و چاند و هه‌موو ڕوومه‌تێن نه‌ته‌وه‌یی بپارێزن. نه‌ته‌وه‌ ب زمان و چاندا خوه‌ تێ ناسکرن.
گه‌ل ب خوه‌ نه‌ پاک به‌، سیاسه‌ت و ئۆلێن وان ژی نه‌ پاک تێ دیتن.
بن باندۆرا هۆڤان مرۆڤ ب هۆڤی په‌روه‌رده‌ دبه‌. کورد ب سه‌د سالان بن باندۆرا ئه‌ره‌ب و سه‌لچووکی و ئۆسمانی و تıرکان ده‌ ژیانا خوه‌ ده‌رباس کرن. بنبیرا هه‌ر که‌سی ده‌ هۆڤی یا وان تێ هۆلێ. پێویسته‌ کو، ئه‌م خوه‌ ب ئۆل و چاند و هه‌موو ڕوومه‌تێن کوردیستانا ڕه‌نگین خوه‌ پاک بکن و بروومه‌ت ناڤ نه‌ته‌وه‌یێن جیهانێ ده‌ جیه بگرن.
ئه‌گه‌ر مرۆڤ ب زمانێ داییکا خوه‌ برامینه‌، ب زمانێ خوه‌ بنڤیسینه‌ و خه‌ون و خه‌یالێن خوه‌ ببینه‌، ب ڕاستی ته‌ندوریستیا گیانا خوه‌ ژی سه‌ڕاست دبه‌. چاوا گیان و ژیان هه‌ڤره‌نه‌، خوه‌دا و خوه‌زا، زمان و زانا، دایین و زایین
ژی ژ هه‌ڤره‌نه‌.
ئه‌م دخوازن ژیانا کوردان، ئان ژی دلۆڤانییێ ده‌ شوونا وان فرده‌وسا ناڤبه‌را فه‌رات و دجله‌یێ ده‌ به‌ و کامران به‌.

Xweda mîhrîvan û dilovane

Kanî Yado

Di jiyana çolan de ol, wek tırse. Vî tirsê de batirsok heye. Şîrk batirsok e. Baweriya Kurdan de Xweda ne şîrk e. Xweda mîhrîvan e û dilovan e. Em di despêkan de “bi navê Xwedayê mîhrîvanê dilovîn” dibêjin.
Xwedayê me, ango Xwedayê hemû gelan û erd û ezmanan, ne wek îlahên Ereban batırsok e! Xwedayê me mîhrîvan e û dilovan e.
Baweriyên çolan li ser bingeha derewan ava bûye. Armanca koledaran tirsdayîne. Ew şîrkan, pût û seneman ava dikin û ji boy mirov dikin batirsok û bi tirsan gel dikin bin bandora xwe.
Olên çolan wek siyasetên wan bêrûmet in. Di sazûmanên wan de rêgez û zagon hene.
Di serokatî ya hovan de rêgez û zagon bi xwastina serokan çê dibe. Serokên wan batirsok in, gel hemberê wan dilerzin!
Serokên hovan jî wek îlahên hovan bi tirsan gel digirin bin bandora xwe. Îlahên hovan jî batirsokin.
Bi Erebî El İlah navê şirkan û pût û senemanin. Xwedayê me navê xwe ji dayın û zayînê girtiye. Ango, mîhrîvanî û dilovanîya Xwedayê me wek dayîkane. Bedewî ya dayîkan jî ji bedewî ya Xweda ye.
Dayîkan mîhrîvanî û dilovanî ya xwe jî, ji Xwedê girtine. Gelo em çima bi zimanê dayîka xwe napeyvin?
Di herêma ku em dijîn li Kurdîstana Bakûr gelê me bi zimanê hovan xwe nas dike û xwe dide naskirin. Çanda Kurdan gav bi gav wenda dibe û ol û baweriyên me jî bedewî û dewlemendiya xwe wenda dike.
Wenda bûn û xwe wenda kirin çawa çê dibe?
Mirov xwe û gelê xwe piçûk bibîne, ziman û çanda xwe jî piçûk dibîne. Eger ne ûsaye Kurd çima di bazirganiyê de zimani Tirkî kardixînin?
Gelên bindest bin psîkolojiya koletiyê helak dibin û dixwazin bi ziman û ola dagirkeran xwe ava bikin! Ango xwe dikujin û bi nasnameyek biyanî xwe bi rengek neyar ava dikin!
Me di nivîsên xwe de, li ser dîsîplîna psîkolojî, di rewşa azadî û di jiyanek xizanî û nezaniyê de derbarê binbîra kes û kesitî bi zimanê zanyarî hanî ser zimîn. Me bi zimanê dîsîplîna felsefê de jî şîrove kir û mijarên kesitî û civakî bi zimanê zanistî hanî ser zimîn.
Em çima hewceyiya zimanê zanistîne?
Armanca me hemberê koloniyalistan ziman û çand û hemû rûmetên neteweyî biparêzin. Netewe bi ziman û çanda xwe tê naskirin.
Gel bi xwe ne pak be, siyaset û olên wan jî ne pak tê dîtin.
Bin bandora hovan mirov bi hovî perwerde dibe. Kurd bi sed salan bin bandora Ereb û Selçûkî û Osmanî û Tırkan de jiyana xwe derbas kirin. Binbîra her kesî de hovî ya wan tê holê. Pêwîste ku, em xwe bi ol û çand û hemû rûmetên Kurdîstana rengîn xwe pak bikin û birûmet nav neteweyên cîhanê de cîh bigirin.
Eger mirov bi zimanê dayîka xwe biramîne, bi zimanê xwe binivîsîne û xewn û xeyalên xwe bibîne, bi rastî tendurîstiya giyana xwe jî serrast dibe. Çawa giyan û jiyan hevrene, Xweda û Xweza, ziman û zana, dayîn û zayîn
jî ji hevrene.
Em dixwazin jiyana Kurdan, an jî dilovanîyê de şûna wan firdewsa navbera Ferat û Dicleyê de be û kamran be.

 

—————————————————————————————–

کورد ب زمانێ کوردی تێ ناسکرنkani yado
کانی یادۆ :مامۆسته‌
ئیرۆژ ڕۆژا زمانێ کوردی یه‌. زمانێ کوردان، ئانگۆ کورمانجی، ساساکی، سۆرانی، گۆرانی هه‌موو وه‌ک زمانێ فارسی شێرینن. هه‌ر نه‌ته‌وه‌ ب زمانێ خوه‌ ناس دبه‌. هه‌ر زمان ژ بۆی گه‌لێ خوه‌ پێویسته‌.
ب گرانی زمان، ئاخ، دیرۆک و ئابۆری بنگه‌ها ده‌وله‌تا نه‌ته‌وه‌یی یه‌. ژ بۆی کوردان ئاڤاکرنا ده‌وله‌تا نه‌ته‌وه‌یی گرینگه‌. کورد ژی وه‌ک نه‌ته‌وه‌یێن جهانێ، ژ بۆی به‌ختێ نه‌ته‌وه‌یی مافێ خوه‌ هه‌یه‌. ل سه‌ر به‌خت و مافێ گه‌لان بریارێن ناڤنه‌ته‌وی هه‌نه‌.
بێ گه‌ل و زمان و وه‌لات نه‌ته‌وه‌، بێ نه‌ته‌وه‌ ده‌وله‌ت ئاڤا نابه‌. بێ ئاڤابوونا ده‌وله‌تا کوردیستانێ ل سه‌ر جهانێ گه‌لێ کورد بنده‌ست ننه‌ گه‌لۆ؟
هنه‌ک ڕێزانێن کوردان هه‌مبه‌رێ پرۆژه‌ یا ئاڤابوونا ده‌وله‌تا کوردیستان ئاگاهی ددن، نه‌ شه‌رمه‌ گه‌لۆ؟
مامۆسته‌یێ ده‌لال ئ̇سمال به‌شکچ ژی هه‌ر ده‌م تنه‌ سه‌ر زمین. ڕاسته‌، گه‌لێن بێ ده‌وله‌ت د جهانێ ده‌ بنده‌ست و ئه‌رزانن!
ئه‌م دزانن کو، پرسگێره‌کێن گه‌لان د جڤاتا ناڤنه‌ته‌وه‌یی ده‌ چاره‌سه‌ر دبێ. گه‌لێن بێ ده‌وله‌ت ئه‌ندامێ خوه‌ جڤاتا ناڤنه‌ته‌وی ده‌ ته‌مسیل ننه‌، ئانگۆ ئه‌ندامێن کوردان بته‌نهایی ژ ده‌ولاتا کوردیستانێ پێدکانه‌.
ده‌وله‌ت ئێن جیهانێ یێ ناڤنه‌ته‌وی ژی وه‌ک جڤاک هه‌ر ده‌م کۆم دبن و ژ بۆی پرسگێره‌ک ئێن گه‌لان بیریاران دگرن. ژ بۆی ئاشتیا جهانێ، ده‌ربارێ پێشڤاچوونا په‌روه‌رده‌یی یا گه‌لان و چاند، ئابۆری و زانستیا وان بیریار دگرن. ب ڤی ئاوا، ڕه‌وشا ک کورد تێده‌نه‌ چاوا ناڤ جڤاتا جهانێ خوه‌ بدن ناسکرن و پرسگێره‌کێن خوه‌ چاره‌سه‌ر بکن؟
ب ڕاستی ب هه‌ڤدیتنا کوردان و موخابه‌تا ترکان ده‌ پرسگێره‌کێن کوردیستانێ نایێ سه‌ر زمین، چاره‌سه‌ری ب هه‌ڤدیتنا ئیستیهباراتا ده‌وله‌تا ترکان چێ نابه‌، بته‌نهایی پرسگێره‌کێن شه‌خسی و فه‌رمینه‌.
چاره‌سه‌ری یا په‌روه‌رده‌یی یا کوردان ب زامانێ کوردی هه‌ڤجه‌یی یه‌. بێ زمان ئێ نه‌ته‌وی کورد پێشناکه‌ڤن. ب سیاسه‌تا به‌راز ئێن ده‌وله‌تا ترکان، ژ بۆ کوردان چاره‌سه‌ری یا پرسگێره‌کێن کوردان چێ نابه‌.
نه‌ته‌وه‌ ژی وه‌ک مرۆڤ پێویسته‌ کو خوه‌دییا که‌ستی یا خوه‌ به‌. که‌ستی یا نه‌ته‌و ژی وه‌ک که‌سان، ب ناڤه‌ خوه‌، ب ناڤێ زمانێ خوه‌، بیر و چاند ئا خوه‌ پێشته‌بخن و ب ناس بن. ب ڤی ڕه‌وشا، مرۆڤ دزانه‌ کو، نه‌ته‌وه‌ یا مه‌ ناڤه‌ خوه‌ کورد، وه‌لات ناڤێ خوه‌ کوردیستان ئه‌ و کورد ب زمان، چاند و ب بیر ئا درۆک ئا خوه‌ هه‌یه‌.
گه‌ل ئێ کورد پێویسته‌ کو، سازوومانا په‌روه‌رده‌یی ئاڤا بکه‌ و زۆرۆکه‌ن خوه‌ ب زمانێ کوردی په‌روه‌رده‌ بکن. زارۆکێن کوردان ب زمانێ ترکی که‌ستیا خوه‌ وه‌ندا دکن. ب ڤی ئاوا ب ته‌سیر ئا په‌روه‌رده‌ یا داگرکه‌ران بێ زار و بێ زمان دمینن.
بنبیر ئا گه‌لێن بنده‌ست هه‌ر ده‌م ب ناکۆکی یه‌. ئاسته‌نگی نه‌ زمان ئه‌، ئاسته‌نگی مرۆڤ ب خوه‌ یه‌. هه‌ر ده‌م مرۆڤ دکاره‌ زمانێ خوه‌ هین به‌، ئانگۆ مرۆڤ دکاره‌ هه‌مبه‌رێ نێت ئا ده‌وله‌ت ئا ترک ب زمانێ کوردی زانستیێ ده‌ ژی کاربخینه‌ و پێش بخینه‌.
ل کوردیستانێ ده‌ گه‌ل زمانه‌ک زه‌لال نکاره‌ کاربخینه‌. ناڤ ئاخافتنان ده‌ په‌یڤێن بیانی گه‌له‌ک زێده‌ یه‌. د جڤینێن سیاسی ده‌ ژی ب زمانێ بیانی داخفن، ئه‌و نه‌ ب ئاجێبه‌!
ب ملیۆنان کورد نکارن ب زمانێ کوردی بپه‌یڤن، بنڤیسن. کوردێن مه‌ ئێن ماراشی دبێژن “قێپی قاپامشکه‌” وه‌ نه‌ بهیست؟
په‌ویسته‌ کو ڕێخستنێن کوردان ل سه‌ر کار و باره‌ زمان و چاند و ئه‌ده‌بییات ئا کوردی ژی بسه‌کنن. کورد ب̇ ز̇مانێ کوردی تێ ناسک̇ر̇ن.

Kurd bi Zimanê Kurdî tê Naskirin

Kani Yado:

Îroj roja zimanê Kurdî ye. Zimanê Kurdan,  ango Kurmancî, Sasakî, Soranî, Goranî hemû wek zimanê Farsî şêrînin. Her netewe bi zimanê xwe nas dibe. Her ziman ji boy gelê xwe pêwîste.
Bi giranî ziman, ax, dîrok û aborî bingeha dewleta neteweyî ye. Ji boy Kurdan avakirina dewleta neteweyî girînge. Kurd jî wek neteweyên cihanê, ji boy bextê neteweyî mafê xwe heye. Li ser bext û mafê gelan biryarên navnetewî hene.
Bê gel û ziman û welat netewe, bê netewe dewlet ava nabe. Bê avabûna dewleta Kurdîstanê li ser cihanê gelê Kurd bindest nine gelo?
Hinek rêzanên Kurdan hemberê proje ya avabûna dewleta Kurdîstan agahî didin, ne şerme gelo?

Mamosteyê delal İsmail Beşikçi jî her dem tine ser zimîn. Raste, gelên bê dewlet di cihanê de bindest û erzanin!
Em dizanin ku, pirsgêrekên gelan di civata navneteweyî de çareser dibê. Gelên bê dewlet endamê xwe civata navnetewî de temsîl nine, ango endamên kurdan bitenhayî ji dewlata Kurdîstanê pêdikane.
Dewlet ên cîhanê yê navnetewî jî wek civak her dem kom dibin û ji boy pirsgêrek ên gelan bîryaran digirin. Ji boy aştiya cihanê, derbarê pêşvaçûna perwerdeyî ya gelan û çand, aborî û zanistiya wan bîryar digirin. Bi vî awa, rewşa ki Kurd têdene çawa nav  civata cihanê xwe bidin naskirin û pirsgêrekên xwe çareser bikin?

Bi rastî bi hevdîtina Kurdan û muxabeta Tirkan de pirsgêrekên Kurdîstanê nayê ser zimîn, çareserî bi hevdîtina îstîhbarata dewleta Tirkan çê nabe, bitenhayî pirsgêrekên şexsî û fermîne.
Çareserî ya perwerdeyî ya Kurdan bi zamanê Kurdî hevceyî ye. Bê ziman ê netewî Kurd pêşnakevin. Bi siyaseta beraz ên dewleta Tirkan, ji bo Kurdan çareserî ya pirsgêrekên Kurdan çê nabe.
Netewe jî wek mirov pêwîste ku xwedîya kesitî ya xwe be. Kesitî ya netew jî wek kesan, bi nave xwe, bi navê zimanê xwe, bîr û çand a xwe pêştebixin û bi nas bin. Bi vî rewşa, mirov dizane ku, netewe ya me nave xwe Kurd, welat navê xwe Kurdîstan e û Kurd bi ziman, çand û bi bîr a dirok a xwe heye.
Gel ê Kurd pêwîste ku, sazûmana perwerdeyî ava bike û zoroken xwe bi zimanê Kurdî perwerde bikin. Zarokên Kurdan bi zimanê Tirkî kesitiya xwe wenda dikin. Bi vî awa bi tesîr a perwerde ya dagirkeran bê zar û bê ziman dimînin.
Binbîr a gelên bindest her dem bi nakokî ye. Astengî ne ziman e, astengî mirov bi xwe ye. Her dem mirov dikare zimanê xwe hîn be, ango mirov dikare hemberê nêt a dewlet a Tirk bi zimanê Kurdî zanistiyê de jî karbixîne û pêş bixîne.
Li Kurdîstanê de gel zimanek zelal nikare karbixîne. Nav axaftinan de peyvên biyanî gelek zêde ye. Di civînên siyasî de jî bi zimanê biyanî diaxifin, ew ne bi acêbe!
Bi milyonan Kurd nikarin bi zimanê Kurdî bipeyvin, binivîsin. Kurdên me ên Maraşî dibêjin “qêpî qapamişke” we ne bihîst?
Pewîste ku rêxistinên Kurdan li ser kar û bare ziman û çand û edebîyat a Kurdî jî bisekinin. KURD Bİ ZİMANÊ KURDÎ TÊ NASKİRİN.

—————————————————————-

تاریتی و شه‌رازاتی

کانی یادۆ

شاره‌زاتی یا مه‌زۆپۆتامیایێ شێرین هه‌زار و چارسه‌د ساله‌ بن زۆرده‌ستی و تاده‌یێن بارباران دناله‌. مه‌زۆپۆتامیا چارده‌ه سه‌دسال بن تاریتیا ئیده‌ئۆلۆژیا فه‌رمی یا که‌ڤه‌په‌ره‌ستان ژیانا خوه‌ داژۆ.

شه‌رێ کوردان هه‌مبه‌رێ بارباران، هم شه‌رێ نه‌ته‌وه‌یی، هم شه‌رێ ناڤنه‌ته‌وه‌یی، هم ژی شه‌رێ مرۆڤاتیێ یه‌.

ژ بۆی کوردان ئاڤاکرنا ده‌وله‌تا نه‌ته‌وه‌یی هه‌وجه‌یی یه‌. هم بۆی نه‌ته‌وه‌یا کوردان، هم ژ بۆی ناڤنه‌ته‌ویا جهانێ و مرۆڤاتی هه‌وجه‌یی یه‌.

ب ڕۆناهی یا مه‌زۆپۆتامیایێ تاریتییا بارباری تێ قه‌لاشتن و ل سه‌ر مه‌زۆپۆتامیا کو، دو چه‌مێن کوردیستانێ دهه‌رکه‌ و جاره‌ک دن فیرده‌وس ئاڤا دبه‌.

د دیرۆکا جیهانێ ده‌ به‌شا دیرۆکا شه‌رازاتی جیهه‌ک گه‌له‌ک گرینگ گرتیه‌. مرۆڤ دکاره‌ بێژه‌ شه‌رازاتی ڕۆهانی، سازوومانێن بارباری تاریتییه‌.

د دیرۆکێ ده‌ سه‌ده‌ما هێریشێن ل سه‌ر وه‌لاتێن شه‌ره‌زاتی بارباریه‌. شه‌رازاتیا مسرێ و شه‌رازاتیا مه‌زۆپامیایێ ب هێریشه‌ن باربارێن چۆلێ هاتن هلوه‌شاندن.

مه‌ د دیرۆکا کوردیستانێ ده‌ دید کو، ژیانا شه‌ره‌زاتی یا ڕۆناهی د تاریتیا ده‌ره‌وێن ڕه‌ش ئێن داگرکه‌رێن چۆلێ، ئانگۆ ب زۆرده‌ستیا ئه‌ره‌پ و ترکان ده‌ وه‌ندا بوو.

گه‌لێن هه‌ره‌مێ ب ده‌ره‌وێن ئۆلی، ب ناڤێ خودایێ ئه‌رده‌ و ئه‌زمانان هاتن خاپاندن. ده‌ره‌وێن ڕووره‌شان، ڕه‌وشا گه‌لێن جهانێ ڤێران کر.  سازوومانێن ڕووره‌شان، ئانگۆ ژیانا ئا تاری و ژیانا بن زلما زۆرده‌ستان دنالێن. ژیانا هه‌موو گه‌لان ب ڤی ئاوایه‌.

ئیرۆ ژی ل سه‌ر مێژیێن کوردان زۆر و زۆرده‌ستی هه‌یه‌. که‌س نکاره‌ ب مێژی و هشێ خوه‌ بفکره‌. ب ئه‌زبه‌ران دفکرن و ب تالیماتان گاڤان داڤێن!

زۆرده‌ست ب ناڤێن وان دفکره‌! بنگه‌ها سازوومانێن ڕووره‌شان ده‌ هه‌ر ده‌م خاپاندن هه‌یه‌!

باربارێن ڕووره‌ش دخوازن ب سازوومانا بارباری، ب ڕه‌نگێ ئۆلی مێژیێ گه‌ل ده‌ جیه بگرن و ب ده‌ره‌وێن بێبنگه‌ه بگرن بن نیرێن خوه‌.

د ژیانا کوردان ده‌ ژیانه‌ک ڕۆناهێ هه‌بوو. گه‌لێن مه‌زۆپۆتامیان بن تاریتییا ئه‌ره‌بان،سه‌لچووکیان و ئۆسمانیان چارده‌ه سه‌دساله‌ هه‌لاک بوون.

به‌رێ ئۆلا ئه‌ره‌بان ژی کورد خوه‌دیێ ئۆل بوون. لێ ئۆلێن چۆلێ و ئۆلێن گه‌لێن شه‌رازاری جوودانه‌. ئۆلێن چۆله‌ ل سه‌ر بنگه‌ها هۆڤی ئاڤا دبه‌، ئۆلێن گه‌لێن شه‌رازار د ڕۆناهیا ژیانا شه‌رازاری ده‌ ئاڤا دبه‌.

مسر ژی بن هۆڤییا چۆلێ ده‌ چۆلێ ده‌ ما و پرسگرێکێن گه‌ل چاره‌سه‌ر نابه‌. د سه‌دسالا ۲۱. ده‌  مرۆڤاتی هه‌مبه‌رێ هۆڤیا سازوومانا چۆلێ، هه‌مبه‌رێ ته‌رۆریزما هه‌ره‌مێ ستراته‌ژیه‌ک هه‌مده‌می دخوازه‌.

د هه‌رێمێ ده‌ ئازادیخازی و هۆڤی، هه‌ر که‌س و هه‌ر مالباتێ ده‌ تێ سه‌ر زمین. لێ سه‌ر خواستن و نه‌خواستنێ ئه‌ورێن تاری دگه‌رن! ژیانا مرۆڤ د سازوومانا هۆڤی ده‌ نه‌ ئازاده‌.

ته‌ندورستی یا جڤاکی ڤی ڕه‌وشا نه‌خوه‌ش ده‌ چاوایه‌؟

که‌ڤنه‌په‌ره‌ستی وه‌ک نه‌وخه‌شیه‌ک بێده‌رمانه‌، وه‌ک بێمه‌ژی و بێهشه‌. مرۆڤ بێ مێژی و بێ هش چاوا په‌روه‌رده‌ دبه‌؟ مرۆڤ ب پفکرنێ په‌روه‌رده‌ دبه‌؟

د ژیانا هۆڤی ده‌ نامووسا ویژدانا که‌سی تنه‌. که‌س و هۆڤی یا که‌س، هه‌ڤره‌ ژیانه‌ک بێروومه‌ت داژۆن. ئاقلێ سه‌لیم مه‌فهوومه‌ک ب نرخه‌، لێ ڤی ژیانا هۆڤی ده‌ مرۆڤێن ئاقل- سه‌لم هه‌نه‌؟

چارده‌ه سه‌دسه‌لا هۆڤیتی ب ڕوومه‌تێن مرۆڤاتی دله‌یزه‌. کورد و گه‌لێ دن ل مه‌زۆپۆتامیا دژین، خوه‌  ژ هۆڤان دپارێزن. گه‌له‌ک که‌س ژی هه‌نه‌ که‌تن ڕه‌نگێ هۆڤان.

ئه‌م گه‌له‌ک باش دزانن کو، نێچیڤانێن هۆڤ، بۆی نێچیرا چووکه‌ن به‌له‌نگاز دافان ئان ژی چه‌کان ئاماده‌ دکن. ب دافان چووک تێن خاپاندن و ب چه‌کان چووک تێن کوشتن.

کورد ب دافێن نێچیرڤانێن ئه‌ره‌بان و ئۆسمانیان بنده‌ست نه‌بوون؟

کورد ب چه‌کێن ئه‌ره‌بان و ئۆسمانیان و ترکان نه‌هاتن کوشتن؟

مرۆڤێن هۆڤ نه‌چیرا گه‌لێن مازلووم دکن. دوژمنتی و نێچیرڤانیا وان هه‌مبه‌رێ ژیانا ئازاده‌. که‌وان دکن قه‌فه‌سان و ب که‌وێن بنده‌ست که‌وێن ئازاد دگرن.

تاریتییا هۆڤییا ترکان دخوازه‌ ب که‌وا قه‌فه‌سێ، کوردیستان و گه‌له‌ کوردان بنده‌ست بکه‌.

Tarîtî û Şerazatî

Kanî Yado

Şarezatî ya Mezopotamyayê şêrîn hezar û çarsed sale bin zordestî û tadeyên barbaran dinale. Mezopotamya çardeh sedsal bin tarîtiya îdeolojiya fermî ya keveperestan jiyana xwe dajo.

Şerê Kurdan hemberê barbaran, him şerê neteweyî, him şerê navneteweyî, him jî şerê mirovatiyê ye.

Ji boy Kurdan avakirina dewleta neteweyî hewceyî ye. Him boy neteweya Kurdan, him ji boy navnetewiya cihanê û mirovatî hewceyî ye.

Bi ronahî ya Mezopotamyayê tarîtîya barbarî tê qelaştin û li ser Mezopotamya ku, du çemên Kurdîstanê diherike û carek din fîrdews ava dibe.

Di dîroka cîhanê de beşa dîroka şerazatî cîhek gelek girîng girtiye. Mirov dikare bêje şerazatî rohanî, sazûmanên barbarî tarîtîye.

Di dîrokê de sedema hêrîşên li ser welatên şerezatî barbariye. Şerazatiya Misirê û şerazatiya Mezopamyayê bi hêrîşen barbarên çolê hatin hilweşandin.

Me di dîroka Kurdîstanê de dîd ku, jiyana şerezatî ya ronahî di tarîtiya derewên reş ên dagirkerên çolê, ango bi zordestiya Erep û Tirkan de wenda bû.

Gelên heremê bi derewên olî, bi navê Xudayê erde û ezmanan hatin xapandin. Derewên rûreşan, rewşa gelên cihanê vêran kir.  Sazûmanên rûreşan, ango jiyana a tarî û jiyana bin zilma zordestan dinalên. Jiyana hemû gelan bi vî awaye.

Îro jî li ser mêjiyên Kurdan zor û zordestî heye. Kes nikare bi mêjî û hişê xwe bifikire. Bi ezberan difikirin û bi talîmatan gavan davên!

Zordest bi navên wan difikire! Bingeha sazûmanên rûreşan de her dem xapandin heye!

Barbarên rûreş dixwazin bi sazûmana barbarî, bi rengê olî mêjiyê gel de cîh bigirin û bi derewên bêbingeh bigirin bin nîrên xwe.

Di jiyana Kurdan de jiyanek ronahê hebû. Gelên Mezopotamiyan bin tarîtîya Ereban,Selçûkiyan û Osmaniyan çardeh sedsale helak bûn.

Berê ola Ereban jî Kurd xwediyê ol bûn. Lê olên çolê û olên gelên şerazarî cûdane. Olên çole li ser bingeha hovî ava dibe, olên gelên şerazar di ronahiya jiyana şerazarî de ava dibe.

Misir jî bin hovîya çolê de çolê de ma û pirsgirêkên gel çareser nabe. Di Sedsala 21. de  mirovatî hemberê hoviya sazûmana çolê, hemberê terorîzma heremê stratejiyek hemdemî dixwaze.

Di herêmê de azadîxazî û hovî, her kes û her malbatê de tê ser zimîn. Lê ser xwastin û nexwastinê ewrên tarî digerin! Jiyana mirov di sazûmana hovî de ne azade.

Tenduristî ya civakî vî rewşa nexweş de çawaye?

Kevneperestî wek newxeşiyek bêdermane, wek bêmejî û bêhişe. Mirov bê mêjî û bê hiş çawa perwerde dibe? Mirov bi pifkirinê perwerde dibe?

Di jiyana hovî de namûsa wîjdana kesî tine. Kes û hovî ya kes, hevre jiyanek bêrûmet dajon. Aqlê selîm mefhûmek bi nirxe, lê vî jiyana hovî de mirovên aql-i selim hene?

Çardeh sedsela hovîtî bi rûmetên mirovatî dileyze. Kurd û gelê din li Mezopotamya dijîn, xwe  ji hovan diparêzin. Gelek kes jî hene ketin rengê hovan.

Em gelek baş dizanin ku, nêçîvanên hov, boy nêçîra çûken belengaz dafan an jî çekan amade dikin. Bi dafan çûk tên xapandin û bi çekan çûk tên kuştin.

Kurd bi dafên nêçîrvanên Ereban û Osmaniyan bindest nebûn?

Kurd bi çekên Ereban û Osmaniyan û Tirkan nehatin kuştin?

Mirovên hov neçîra gelên mazlûm dikin. Dujmintî û nêçîrvaniya wan hemberê jiyana azade. Kewan dikin qefesan û bi kewên bindest kewên azad digirin.

Tarîtîya hovîya Tirkan dixwaze bi kewa qefesê, Kurdîstan û gele Kurdan bindest bike.

 

PSÎKOLOJİYA CIVAKÎ

Mamoste: Kani Yado

PSÎKOLOJÎ YA CIVAKÎ Û ÇARESERÎ

Her rêvebir ê gel, her mamoste û zanyar ên gel pêwîste ki psîkolojî ya civakî bizane. Çareserî ya pirsgirêk ên civak bi wî zanistî de çareser dibe. Îro hevceyî yên civat gelek zêde ye. Bi method ên kewn qet pirsgirêkek çareser na be. Bi her pêşveçûna civak de hevceyî û pirsgirêk ên civak jî zêde dibe.

Bi zêdebûna pirsgirêk ên psîkolojî ya civakî de çareserî ya vî mijarê jî pêk hat. Eger bingehên pirsgirêk ên civak çareser ne be, civakek nexweş peyda dibe. Nexweşî yên giyanî ê civakî her dem êş ên giran bo cihanê tê hole. Barbarî ya Asya Navîn û barbarî ya Rojhelata Navîn bo mirovatiyê nexweşî yên giranin. Mirovati ya Cihanê pewîste vî nexweşiyê bi terepî ya zanistî çareser bike.

Çaxa dawî de Koma Milletan gelek pirsgirêk ên civakî hatîn ser zimîn û li ser çareseri yên wan pirsgirêkan difikire. Di Cîhanê de bi milyaran gelhe, tev parêzkerî ya xwe hatin bajaran û di bajaran de jiyana xwe ê kewne dajon. Di normalî de gelhe hêdî hêdî ji gundan nekişin bajaran, entegrasyona wan pirsgirêkên mezin çê nabe.

Di şerê dewleta Komara Turkiye, hemberê Kurdan pirsgirêk ên mezin der xist. Bi milyonan Kurd koçeber bûn. Di hem demî de gundî yên Tirkan jî bi dilkeşi ya Kapitalizmê koçber bûn hatin bajaran û lı metropolan pirsgirêk ên civakî zêde giran bûn.

Bajar ên mezin de, bin giranî ya cîhkirina karî de barên xwe gelek zêde bûd. Bi vî rewşa bajaran de mirin, êş, nexweşî û bûyer ên krîmî çê bûn. Vî dem a teybetî de, di metropolan de bin tesîr a nicatperestî navber a gelan de kerihandin çê bûd.

Pirsgirêk a mezin ê cihanê kewneperestî ye. Kewneperest ên eware hemberê kar, hemberê hêzên hilberîn bi derew û fend ên xwe, dixwazin li ser hêzan cîh bigirin û hêzên hilberiyê bigirin bin bandûra xwe. Dem a dawî de hêzên eware ên olî li Tirkia û Kurdîstanê gelek pêşta çûn.

Li Îran’ê her kes dizane ki hêzên olî Îran kir bin bandûra xwe. Li welatên din ên Îslamî jî her dem bin rêvabirî û bandûr a Şerîat a Îslam de ye. Li herêm ên welatên Rojhilata Navîn ol ên semawî bi navê Xwuda derewên mezin kirin. Bi wan derewan binbîr a kesahî gelek qirêc bûd, rewşa gel. Ew gelên bi qeder a reş li herêm a îslam dijîn, her dem bi nexweşiya giyanî dinalin.

Di sed salên derbasî, li Ewropa de, gelên Ewropayî jî bin zor û zordestî ya Şerîata Vatikan ê Mesîhî helak bûn. Hemberê oldarên Mesîhî ên eware, hêzên ronahî hevalbendîkek mezin çê kirin û paş şerek dirêj de şoreşî çê bûd û îroj gel bi dilgeşî jiyana xwe dajo.

Psîkolojî ya civak bi tirs û batirsok ên dewletan û derewên olî xirab dibe. Kes bi tirs û batirsokan tirsonek dibe. Tirsonek ên giyanî jî di psîkolojiyê de nexweşiyek girane. Di vî nexweşiyê de bîr a mirov rastî ya jîyanê û rastî ya zanistî nastîne.Egerbandûr a nexweşiyê pir zêde be, mirov xevik an jî dîn dibe. Nexwesî ne mijarê me ye, ew mijarê psîko-terapî ye.

Çareserî ya binbîr a kes perwerdebûn e.Tirs û gemarî ya binbîr a mirov bi perwerdebûnê paqiş dibe. Perwerdebûn bi zanistî çê dibe. Mirov di heremên kewneperestan de, bi derew û tirsan hêsîr dikevin.

Di rêvebiriyê de, an jî di siyasêtê de, bo peşengî babet a psîkolojî ya civakî gelek grînge. Pêşeng dermanê nexweşî ya gel e.Egerpeseng bo civat pirsgirêk be, bo gel wendabûnek pir mezine. Zorbaz ne peşêngên gel in. Zorbazî jî neweşîyek psikolojiyê ye. Hemû Cihanê dizane ki, birînên zorbazan gelek kûrin û dermanê nexweşî ya wan, hemberê zorbaziyê ‘demoqrasî avakirin’ e. Demoqratî hemberê zorbazên nexweş terapiyek bi fêrî ye.

BINBÎR A BÊKESÎ Û BINDESTÎ

Di zanistî ya derûniyê de binbîr gelek giringe. Binbîr û kesitî yek sedem e, yek jî encam e. Sedem a derketin a holê a kesitî aktorên jiyanêne. Mirov nikarin bi îrade yên xwe binbîra xwe ava bikin. Her bav û dê dixwazin zarokên xwe di malbata xwe û dibîstanan de baş perwerde bikin, lê çawa?

Malbat bi hezar salan demek dirêj bindestên îdeolojîya olan û îdeolojî ya fermî a devletan de bi rewşa kewneperestî de helak bûn. Çawa zarokan perwerde dikin? Her dem bi hem demî dîrok li ser sîstema koledarî dimeşe û jiyan bi ol û edetên wan her dem carî dike.

Sîstema koledarî , doh û îro li ser çerx a qedera bindestan dilîhze. Hêzên civakî an nêçîrvanin an nêçîrin an jî tajîne. Hêzên hewlekarî ne tajîne? Ew ne necîrvanin ne jî nêçîrin. Ew şervanên koledarên xwene. Mirovên di jiyanê de cîh digire, bi wî şeklê dije. Hemu malbatan de dijîn û zarokên wan hene. Pêwîste ki ew hemû zarokên xwe perwerde bikin. Zarok di mal de bingeha jiyan a xwe ava dike. Binbîra xwe jî bi vî ava çê dibe.

Zarok bo karê sîstema vî çerxê di dibîstanan de mezin dibin. Li ber wan sê rê hene. An nêçîrvan, an nêçîr, an jî tajî. Him nêçîrvan him jî tajî bo nêçîre amadeye. Me doh li ser elokan nivîsîya. Li cihanê, Li her der siyasetmedar û oldar serşivanên elokanin. Bo sîstema nêçîrvanan stratejî ya nêcîrên elokan amade dikin.

Me bi hev re di hilbijartina davî de dît ku serşivanên elokan ên Tirkan bi dafa maqarna nêçîr kirin. Wan elokên Kurdan bi daf dest xistin.Cendekên elokan mezinin lê serê wan piçûkin. Aqlên wan serê wan bixwe! Aqlên wan pir kêm in. Her dem û her deran tên xapandin. Mirov çawa dibe elok?

Ege mirov hêsîre binbîrê xwe be karê wî û azadî ya xwe rast na meşe. Dema yekemîn de mirov ger binbîra xwe pakij bike û bigihîşe cax û demsala xwe.

Mirov çawa ji xwe û ji kewneperestî ya xwe azad dibe? Kê ji xwe pirs kir ku dujminê wî kî ye? Her kes dijminê xwe di bînbîra xwe de kedî dike. Kes yê kê ye? Kes ci qas yê xwe ye, ci qas yê der e? Kes ên bindest ne yê xwe, ew an yê koledaran an jî ye zordestanin. Teybetî ya bindestî bi vî awa ye.

Rewşa Kurdan çawaye? Kesên kurd û kesitî ya Kurd yê xwe an yê der in? Her Kurd serê xwe Ereb, lasê xwe Kurd, lingên xwe Tirk in, an jî serê xwe Tirk, lasê xwe Kurd, lingên xwe Ereb in û alî yên wan an Selanîk e, an jî Mekke ye?

Kurdîstan bi xwe parçe parçe cuda bûd. Ser û laş û pê û bask cûda cûda bûd. Her yek cuda cuda difikire! Her yek bı tesîrên muxaberatên koloniyalîstan berbah bûn li Bakûr, li Başûr li Rojhelat û Rojava!

KESÊN BÊKES

Mirov di bûyîna xwe ê zarokî de binbîra xwe pak û zelale. Qirêc û gemarî û başî ji mezinên xwe hîn dibe. Kes û cihan eger dostane bin, hevre nekesî ne mumkun e. Kes bi mêjoyê xwe û aqlê xwe û bîr a xwe dewlemend e. Eger kes mêjo yê xwe re îxanêt neke, ew him ji bo xwe, him jî ji bo gelê xwe nîmetek mezin e. Her zarok di mêjo yê xwe de cîhanek mezin e. Jiyana koledarî de zarok di nav kesên bêkes de zelalî û mezintî ya xwe wenda dikin.

Cîwan ên Kurd nav bîhna gul û gulîstan a Mezoptamya ve biqete û here Selanîkê tev neslê ‘devşirme yeniçeri’ bijîn, kesitî ya wî çawa pêk tê? Eger ciwanê Mezopotamî tev Selanîkî bizevice zarok ên wan jî çi kesin? Em navê neslê zevaca ker û hespan dizanin, lê em navên neslê zevaca Kurd û Selanîkî nizanin.

Bi mîyonan Kurd di wî wendebûnê de wenda bûn. Kes nizane çend mîlyon Kurd di Antalya, Stenbol, Izmir û di bajarên din wende bûn.

Bi gelemperî, Kurdên kardanên fermî wek mamoste û kardanên offisî, teknîkî û karkerên gelemper çûn rojava ê Turkiyeyê. Çûn û wendebûn! Gelek keç û zilamên qederên reş zewiciyan û bûn kes ên bê kes. Şuva çûn û peşta çûn a wan ne mumkune.

Ew û bê kesiya xwe hev re jiyanek bê nas dijîn. Navê wî jiyana di cihanê de tune. Em bêjin ew bê zar û bê zıman û kesên bê kesın. Bi zımanê xelkê wek kewa qefesê de, wek kewa nêcîvanan dixwûnın

Em, nizanin ew çawa dijîn. Em bi guman derbarê wan difikirin. Dibe ki, ew her roj hemberê xatunên Tirk rêz digirin û wek jiyana leşgerî dimeşin. Rastî bi rastî ne mumkune ki zilamên Kurd li rojava Anatoli de bi camêrî û mêrxasiya xwe bijîn.

Mirov di welat ê xwe de jî dibe ki bibe kesê bê kes. Ew çawa mumkun ê?

Yekem, em di welatê xwe de bûn penaber. Tirkan gundên Kurdan şewitandin. Kurd di welatê xwe de penaber bûn. Tirk bi siyaseta şer de stratejî ya netewî ya xwe çê kir, kurd bê kes bûn. Tirk bi siyaseta şer yekîtiya xwe çê kir, Kurd bi siyaseta şer belav bûn. Tirk bi siyesata şer di nav netewî de rêzdarî dîtin, navê me bû “terorîst”. Ew bûn pir kes, em bûn kesên bê kes!

Duem, eger gel çand û zimanê xwe wenda bike jî, dibe kesên bêkes. Asimîlasyona Tirk bi plan û proje yên xwe qedera Kurdan kişand nav terorîstîyê. Bı vî bêbextiya wan, Kurdan gelek zerar dîtin. Kurdan him çand û zimanê xwe wenda kirin him jî rêzdarîya xwe wenda kirin.

Di tekoşîn a azadiyê de mirov dikare rêzdarî şuva bîstîne, lê ziman ? Gelek Tirk û gelên Avrupayî bo bazirganî ya derveyî zimanê Kurdî hîn digirin,lê Kurdher roj zimanê xwe ê netewî wenda dikin.

Her roj di Kurdistanê de golikên cemaata Fethullah Kurdan bê ruh dikin. Kurdên bê ruh, bê zar û bê ziman bi zimanê netewî silav nadin û silavên xwe nagirin. Bê zimanî, bê candî mirine. Mirina bê rêz! Bi zimanê biyanî silavdan çıye gelo? “Good morning an jî selamu eleykum ve rehmettullah ve berekat!” va ziman ne biyanîne? Va qedera reş, rewşa mirina reş e, mirina bê rêz e!

Sılavên xwe ên baş, bidin bi zimanê xwe ê zelal û xweş. Roj baş û dem xweş û geş.

TADE, TADEDARÎ Û AZADÎ

Di lîteratûr a rêzanî de azadî û tadekarî rast nayê ser zimîn. Kî li kê tade dike? Tadekar azad in? Kî azad e? Azadî çi ye? Mirov dikare li bazarê de ji bo xwe re azadî bikire an jî ji devletan azadiyê bixwaze?

Di siyaset a Kurdan de ji kesan pirs ên bi vî awa ne hatin û bersîva pirsan ne hat. Her kes fikir dike ki ji bazarê an jî ji siyasetê azadî bixwaze û bistîne.

Kes nikare ji kesî azadî bixwaze. Kes nikare kesî azad bike. Kes nikare azadî bikire.

Azadî, xewn, xeyal nayê standin, nayê kirandin û firotin, lê mirov dikare xewn, xeyal û azadî bije. Jiyana azad bi kesitî ya azad mumkun e. Mirov dikare xwe azad bike, lê nikare kesî azad bike.

Mirov an azad e, an jî tadekar ê xwe ye. Kesî tadekar ê azad di cihanê de heye? Ne mumkun e. Hemu tadekar bindest in. Bi nav ên koledaran tade dikin. Him li xwe tade dikin him jî li gel ê xwe tade dikin.

Mirov ên azad li kesî tade nakin. Zilamên azad tade li jin û hevalên xwe nakin. Tade yên di malbatan de dibe tadeyên zilamên bindest in. Zordest li zilam ên bindest dikin, zilam ên bindest jî di mabata xwe de tade li jinên bindest dikin. Jin jî tade li xwe dikin. Jin ên azad tade li xwe dike? Ne mumkun e. Tade li zilam ê xwe dike? Ew jî ne mumkun e. Tade, kar ê kewneperestan e.

Jin ên kewneperest kar û barên wan jiyan a kewneperestî ye. Ol û sîstem ên kewn û kewneperest li xwe bar dikin û bi vî rewşê de zorokên xwe perwerde dikin. Bo kewneperesti perwerde dikin. Zarok ên xwe ên keç bo bindestî amade dikin û zarok ên law bo tadekar ên mêr amade dikin.

Di şoresê de jî va mijara rast nayê ser zimîn. Navên şoreşgeran Hesen, Huseyin, Omer, Osman ın. Navê bav ên wan jî bıi wî awa ye. Va nav navên tadekaran in. Mirov dikare bi navê tadekaran xwe û gelê xwe azad bike? Mirov bi xwe û navê xwe, zıman û çand a xwe azad nebe çawa azadîxwaz be?

Siyaset û ol her dem li ser bingeh a derewan ava dibe. Sistem a camêran , olên camêran her dem tadekar e. Ruh û raman ên mirov bin tade yên wî sîstema camêran in.

Gotina me ê dawî ew e ki, mirov dikare xwe azad bike lê nikare kesî azad bike. Azadî tê jiyandin, lê nayê kirandin û firotın.

Kes endamê civak e. Kes çawa nêt bike rêvabirî ya malbat a wî bi gorî wî awayî dimeşe. Azadi ya civak jî gorî nêt a xwe tê holê.

Dad û rêvabirî bingehe. Tadekarên kewn, her dem bi navê Xwuda ê mezin derew kirin û bi wî derewan gel tên xapandin. Gel gorî tirs û hêrsên tadekarî ya koledar û faşîstan dimeşin. Koledarî bi bingehî ya olê de derketin holê. Her dem tadekarên faşist tirs û batirsok ên xwe hember gel bi kar dixînin.

Ger her kes xwe bi xwe azad bike ki civak azad be. Civak a azad jiyan a azad e. Pêwîste ki her kes navên xwe azad bike ki, bi xwe jî azad be. Bi navên Hesen, Husên Omer, û Hakan, Tolga azadî ya bindestî ye! Pirsgirek a yekem azadkirin a xwe, ên navên xwe, cand a xwe, ziman ê xwe ye! Jiyan a azad, azadî a gel e, gel ê azad jiyan a azad e.

SERHIŞKÎ

Serkevirî an jî serhişkî mirovên ne veguhertî ye. Her tişt xwe vedıguharîn e lê ew wek kevir in. Wek kevir ên hişk in. Welat ên bin tesîr a ol û derew û buxtanin mirovên serhişk gelek zêde ne. Navê wan bi piranî Mehemed. Hesen, Huseyin, Eziz û Ali’ne.Egermînakek bidim li ser Elazizî, navê xwe Ezîz, navê bavê wî Abdulezîz, navê dayîk a wî Ezîze ye. An jî bav û kal hemû navên wan Mehemed , Osman an jî Elî ne.

Serkevir pir serhişk in lê mêjo yên wan nerm in. Ji rastî ya zanistî pir ditirsin. Dema ki bah ê baranî bi brusk bê, bi tirs ên xwe dilerzin. Bi fikr û ramanê wî brûsk, hember ê suçdarî ya wî bombabaran ê Xwuda ye.

Serhişk ji azadiyê jî ditirsin. Koletî û îteat bo wan pêwîst e. Mar û mûr, sêx û, papaz û seyîd bo wan îlah in. Bo padîşah û paşan şer dikin û dimirin. Bo wan şah ê şahan, şah ê merdan e, yanê şah ê mirovan e. Îmam ên wan gelek pirin, bo en din 12 îmam in. Serîmam ê wan jî nave xwe Elî ye. Îmam, Elî, bav Elî, bapîr Elî, Elî lawê Elî, her kes Elî…Pir ên wan Abdulezîz, Abdulmuttalîb an Aldulcenap, Abdûlvahap in…

Mirov çawa bûd kevîr û serê mirov çawa bûd serkevir? Mirov bi ol û îdeolojî ya dewlet ên fermî tê xapandin. Jiyana mirovên parêzker û serhişk bi wî derewan binbîr a mirov de cîh digire. Bi wî parêzkerî ya kevneperest bi sed salan xwe nikare vebiguhere.

Azadî ya mirov û azadi ya raman ên mirov herdu girîngin. Raman ji mêjo yên mirov der dikeve. Eger mirov û mêjo yê mirav nexweş be, raman ên mirov jî nexweş e. Raman ên mîh, an jî ên parêzkeran çawa ye?

Mirov jî dixwe û vedixwe, mîh jî,dije, dixwe, vedixwe û dimire, raman ên parêzkeran çima cuda be?

Mirov çima bi vî awa şûnde dikeve? Mêjo ê mirov pewîste wek sêv ê darê bigêhişe. Sêv xam e û bo xwarinê ne amade ye. Mêjo yên xam jî bo raman ê zanistî ne amade ye. Tekamul a cihanê, tekamul a mirov e. Tekamul a mirov tekamula mêjo ye. Mirov civakê û civak jiyanê tekamul dike.

Civak doh bi şerîat a ol û derewên koledaran fikir dikirin, îro bi raman û dad a çaxê jiyan dikin.

Tekamul a mirov û tekamul a civak de dualism a zanyarî heye. Di dualismê de jiyan a kevn û raman ên kevn di tekoşîn a xwe de him hember ên hev in, him jî tevlihev in.

Kurd û Tirk û gel ên din, bi sed salan bin siya kevneperestî ya Osmanî jiyan kirin. Binbîr ên mirov li vî jiyanê de çiqas zelal e? Mirov nikare bi xwe re dostane bijî. Çawa bi vî kevneşop ên qirêc û gemarî jiyan bikin? Gel nikare bi ziman ê xwe silav bide û silavan birgire. Gel gel ê kî ye?

Mirov di malbat a xwe de nikare aştî çêke, çawa aştî ya siyasî ava dibê? Yek rêwî yê Mekka Mukerremîn e, yek jî peya yê Kerbelayê ye. Yek Seîdî saadet ewlad-i resûl e, rûreş ên din an rêwî yê Selanîkê ye an jîKerbela! Kî Kurd e, kî nine?

PSÎKOLOJİYA RÊZANÎ

Kes endam ê civak e. Bandûr lêkirin a civat her demî li ser kes e. Kesitî bi vî ava çê nabe?

Ew bandûr, pozîtîv an jî negatif e. Mirov dikare gor a wesf ê civat kesan; gor a kesan civat tahlîl bike.

Bo kes û civat azadî girînge. Bi rastî kî azadî dixwezin? Azadî ne nane, ne ave, lê azadî, ji nan û avê pêwistir e. Li ser rêya azadiyê de tekoşîn, navbera ramana azadî û ramana kewneperestî, di vî dualîzmê de pêşketin çê dibe. Şoreş jî di encama wî pêşketinê de tev ronahiya azadiyê xwe şanî dide.

Di sedsala 21 de bi zorbaziya proleterya şoreş ava nabe. Di vî çaxa de şarezeriya demoqrasî, bi mafê mirovan, bi sazûmana azad pirsgırêkên civak çareser dikin.

Mirovatî jiyanek bê azadî naxwaze. Di sazûmana ekolojî de Jiyanek azad çêtir tê dîtin. Rewş û bîrûbaweriya kedkaran îro dı sazûmana demoqratî de gelek azade.

Daxwaza azadiyê, ji siyasetmedaran tune. Bazar a azadiyê jî tune. Ger mirov ji xwe bixaze û xwe azad bike. Mirov çawa dikare xwe bindest bike, bi vî awa dikare xwe azad jî bike. Mirov ger ji xwe ne tırse. Mirov dıkare jı xwe re di atmosferek azad de hevaltiyek baş bıke.

Koledar û sazûmanên koledaran, zordestên faşîst û sazûmanên faşîstan, bi destên bindestan sazûmaniya wan tên parêztin.

Aqlê mirov dikare mirov bindest jî bike, serdest jî bike. Bi zanistî mirov dikare bi hişyara xwe qedera jiyana xwe biguhare.

Azadî her dem bi hişyara mirov ava dibe. Zanistî û hişyarî bihevre dibin rêxistin. Koledarî di vî çaxê de ne bi zorî, bi îradî çê dibe. Mirov bi propagandayê bi derewan dibe bende. Bende wek bend rêz digire, wek xulam secde dike! Bi girêdarî û koledariya wan sazûman çê dibe. Koledar dibe zorbaz, mirovên xwepandî dibe xulam, koledarî dibe zorbazî.

Sazûmanên zorbazan hînê di çaxa me de hene. Bi derewên reş xwe sosyalîst didin bi naskirin. Wek Saddam Huseyîn, wek ên din…

Miravek wek rovî û miravek bê hêj, yek dibe zorbaz, yek dibe xulam. Sazumanên zordestî li ser bingeha bêaqiltî ava dibe.

Di sazûmanên zorê de bandûra zordestan bi destê bindestan çê dibe. Di vî sazûman a zordestan de nakoki ya mezin ewe ki, bondûr her dem bi destê gel çê dibe û tên parêstın.

Bi çi sedem di sazûmanên koledarî de bandûra koledaran bi destê civak çê dibe? Bersîv a vî mijarê di agahdarî ya mirov de tê dîtin.

Di sîstemên koledarî û feodalî de ol zagon, oldar rêvebir, koledar rêzanin.

Di koledarî de zordestî û tade gelek gelek zêde ye. Di feodalî de zordestî piçûkek sist dibe.

Di her du sîsteman de jî ol zagon, oldar û zorbaz rêzanin. Di Rojhilata Navîn hîn jiyana siyasetmedarî ya kewn bi vî kevneşopî hîna dom dike.

Di zor û zordestî ya faşîstan û sosyalistan de ji distûr ewe. Di sazûmanên zorbazî de gelek tade heye. Kevneperestên zorbaz an bi navê olê, an bi navê sosyalîzmê an jî bi navê netewperestiyê tade dikin. Mirovên azad ne zorbaz ne jî xulamin. Jiyana wan di kesk û sor û zer de gulîstane.

Sazumana azadiyê de xewn û xeyal jî azade. Jiyan ne bi tirse, jiyan devken û serbixwe ye.

KESAHÎ Û RÛMET

Di psîkolojiyê de bêkesi heye lê nekesî tûne. ’Bêkesî’ bo mirovê tenhayî tê gotin. Her kes xwedî yê kesitî ya xwe ye. ’Kes’ nekes nîne, lê kesitiya wî başe an jî nebaşe. Gel nav xwe de ’nekesî’ di peyva negatif fêm dike.

Rewîştî jî bi vi awa ye. Bûyerî ya nerewîştî tune. Her kes rewiştîne, lê rêwîştî ya pozîtîv e, an jî negativ e. ’Rewiştî’ jî bigorî ye. Zevaca bi du jin, an jî çar jin li herêmek Îslam birêzike, lê li herêmek din nîne.

Kesahî xuyang a mirov e. Bêguman ew xuyang, bi giyan û kes dîdar e. Mirov dikare kes û giyana wî/wê ji hev veqetîne? Ew wek mêjo û raman ji hev necûdayîne.

Miroven cihanê, hevcedarê xwarin û vexwarin û hevceyên jiyanê ye. Di vî sazûmana de xwe perwerde dike, kar dike û çand û hunerên xwe li ser bingeha jiyana xwe dimezirîne. Her mirov, her netew ger li ser rîçal a xwe, jiyana xwe saz bike.Egerbi vî sazkirina xwe de ne mezirîne, di cihanê de sosret dibe. ne usaye?

Mînakek bidim, çand a Ereban û ol a Ereban, bi hevre ahengdarin, lê çanda Kurdan bi çand a Ereban û Tirkan ne ahengdare. Sosretên li cihanê dijîn, bi vî awa sosret bûn.

Korbawermendên Kurdan bi vî sosretiyê de mirov nizane Erebe an jî Kurde! Silavdan, silav gritin û nifir û bergerandin ê wan hemû bi Erebiye!

Egerkes navê xwe Erebî, paşnavê xwe Tirkî be, silavdan û sılavgirtin Erebî, raman û dilşayî, gazî, xewn û xeyalên wî bi Tirkî be, bo wî kesî rûmet ên netewî çine? Bi çi sedemê Tirk, fars, Ereb bi Kurdî napeyvin? Kurd Tirkî dizanin,lê Tirk çima zimanê me nizanin?

Egergirêdanî ya rûmet ên netewî sist be, kesahî ya mirov jî sist dibe. Bingeha hovî û şarezahî de an sistbûn an jî girêdayî heye.

Civat jî wek darê mêwîyan e. Dar pel û kulîlk dide û mêwê digire, mêwî bin germiya roje de digêhîşe. Mêwî ê gihêştî tê xwarinê. Civat jî bi vî awa ye. Di sazûmana hilberîn a xwe de pêş de tere û di civakî û perwerdeyî de digehîşe.

Di vî kar û barê jiyanê de çand a civak çê dibe. Bî vî awa huner û wêje jî digêhîşe. Mirov her dem bin tirsa xwezayî û tirsa kewneşop û bandora civakî dije. Subjeyên sedemên tirs, kewneşop û bandora civakî hemû ji vî sazûmanê ye.

Bin bandor a cıvak û tirsa xwezayî mirov çawa xwe diparêze? Mirov meterîs û hacetên xwe gora çanda xwe çê dike. Mirov di dîrokê de bo şûna xwe şîkeft an jî xanî, bo lakûna xwe cil çê kir.

Di dîrok a mirov de jî em pê hêsiyan ki, mirov him ji xweza, him jî ji mirov ditirse. Bi vî tirsê de xwe bi ol û hacetên din xwe diparêziye. Koledar û bende yên wan, hemû bendewarê ol û kewneşopên xwe de dijîn.

Di kar û barên jiyanê de hilbêrin bûyer e. Di vî sazûmanê de hêzên hilbêrin tên hole. Di vî sazûmana civakî de encamên giyanî û negiyanî rûmet ên jiyanêne.

Gelek kewneşop hene ew ne rûmetin.Egermînakek bidim, kewneşop ên Ereban an jî ên Tirkan ne rûmetên mene. Kewneperest dibêjin kewneşop ên olî, ji jor hatin! Kê go? Derewên bê bingehî!

ŞOREŞ A RÛREŞAN Û SOREŞA AZADÎ

Kanî Yado – 28/01/2012

Her tişt an reş an jî sipî nîne. Her reng, reng û reng, her der û dor û deng bi aheng e.

Herêm a Rojhilata navîn bi sed salane ki jiyana wan jiberî û cariye. Hîndayîn û hîn girtin jî jiber e. Bo wê sedemê bîrûbaweriyê de peşveçûn tune.

Wek hun dizanin di zanistiyê de mijarê ‘tekamul’ê gelek girînge. Di civatê de cima pêşveçûn tune?

Mirov ger bersîvê vî pirsê rast bide û pirsgirekê jî rast tehlîl bike. Sedemên civakî, aborî û derûnî hene.

Ji Efrîqa ya Bakûr heta Pakîstanê, di bîrûbaweriyê de pêşveçûn çê nebût. Di vî herêmê de bırakujî û bedkûji li di mêjoyên gel de cîh gıriye. Bi vî bedbextiyê de mejojê mirov bû wek kevir, wek şîkeft û li şûna xwe de ne liviya. Ol û kewneşopî û kewneperestî wek şirêz, sere wan û bîrûbaweriya wan bi hevre zeliqand.

Pirsgirêkên Mekkê û bajarê Kerbelayê çima li gundên Sivazê, Elazîzê û Dersimê tên ser zimîn? Gel çawa jahrî bûn? Pirsgirêk ên me jî hene. Em ger çareseriya pirsgriêkên xwe bikin, dûre pirsgirêkên ciranên xwe biaxifin.

Hezar û car sed sale jiyana kewneperestî bu vî awaye. Şoreşa Îslamî li kuye? Şoreşa liMisir,Libya, Suriye, Cezair û Türkiye! Soresên rûresan! Hemû bi zor û zordestî û kewneperestî ye. Li Tirkiyayê bi navê modernîzmê Kurd û gelê din bi asîmîlasyonê mejoyên wan wêran kirirn! Gel hemû gêj bûn.

Bingeha paşdemanî ya heremê dîrokiye. Li ser mêjoyên gel zor û zordestî heye. Kes nikare bi hiş a xwe bifikire. Serokên wan bi navên wan difikire! Raman bo wan ne pêwîste! Her tişt girêdayiya sersivanê wan e. Navê sazûmanên wan şoreşe. Bingeha şoreşa rûreşan xapandin heye! Gel hatiye xapandın! Li Iranê, li Irakê, li Libyayê ew serokatî an bi navê ’’Qomîte ya Şoreş a navendî an jî ’’Qomît a Îslamî ya Şoreşê’ye.

Şûrayê navendî çiyaye, pîjik ê çiya serokatiye, lê gel jî dar û ber û pelax û mîhe! Serê pîjika çiya de paytext, qesra mêrik de textê mêrik heye. Mêrik xwe wek xwuda, gel ê xwe wek benî dibîne. An jî xwe wek serşivan, gel jî wek mîh dibîne. Her dem li jor wek şêr ê nêr bi denge ki bilind û bi tirs diqêre û erd dihêje!

Di şoreşa rûreşan, gel kirin qurban, bi xwîna wan sazûmana xwe ava kirin! Sal ser salan derbas bû, Dengê gel bû bêdengî, jiyan ê nezanî bû xizanî.

Dem dermanê her derd û xemêye. Bedengî fireh û kûr ji nezanîya xedera resh dûr ket. Bêdengî bû deng, tirs bû bêtirsî û gav bi gav pêşveçûn çê bûd.

Hun dizanin tirs çiye? Ne bi xwe heye ne jî grianiya xwe heye lê bandore wî gelek gelek mezine! Tirs şêr dike pisîng, pisîngê dike Şahî Şahan. Dema ki tirs dilê mirov de cîh bigire, Xwuda biparêze!

Dermanê tirsê ronahî ye. Di tarîtî de mirov rê û rêvîtiiyê nizane. Mirovên zana, zana ên ne bi derew cihan ronî kirin. Zana û rêberî ne bi derew û viran cê dibe! Zanîn bi zanistî çê dibe.

Bê dengî, dengê xwe bilind kir! Bı hêrs çû ser xwînxwaran. Meşiyan, meşiyan! Bi ked û xebat, bi hiş û raman, bi ço û girmikan cenga xwe bilind kirin. Hemberê şoreşa rûreşan ê derewîn, hemberê derewên bê bingehî, bo rojên ronahî û firehî agirê azadî geş kirin.

Mêze bikin! Sazûmana Kemalizmê tev şoreş û rûreşiya xwe, wek erdhêjiye wêran bû! General û tajiyên wan pêrîşan bûn. Her bijî azadî! Her bıjî azadî!

PSÎKOLOJÎ YA PERWERDEYÎ

Me bi navê sermijar a ’Psîkolojî ya Civakî’ de bi van navên binmijaran de amade kir: BINBîR A BÊ KESÎ Û BINDESTÎ, KESÊN BÊKES, TADE , TADEDARÎ Û AZADÎ, TADE Û TADEDARÎ Û AZADÎ, SERKEVIRÎ, PSÎKOLOJİYA RÊZANÎ, KESAHÎ Û RÛMET, ŞOREŞA RÛREŞAN Û SOREŞA AZADİYÊ- Îro em bo perwerde ya zanîstî‚ Psîkolojî ya Civakî bi navê ’Psîkolojî ya Perwerdeyî’ binmijarek nû binivîsin û bo babet a nû amade bikin. Psikolojî ya perwerdeyî bo Kurdîstana bindest gelek girînge. Gelê Kurd çawa her dem bi nasnama xwe ê veşartî jiyana xwe bajo? Bi mîlyonan kes ên Kurd bi vî psîkolojî de xwe vesartin û wenda bûn. Xweveşartin ne sedem e, ew encam e. Her bûyer ên jiyanê de tevger ên mirov, şer û dilgeşî û raman ên mirov sedem û encam ên wan hene. Mirov bê sedem çawa dilgeş dibe? Bi psîkolojî ya ne rast kes nikare bi jiyanek dilgeşî jiyan bike. Bo wê sedemê perwerde ya gelê bindest gelek girînge. Di nav gelê me de jî bindestî ya bindestî jî heye! Bi hezaran Kurd Zerduştîne. Ew bi navê Ezdî an jî bi navê Alawî tên naskirin. Kes dizane ew çawa bin çavên xwînî yên oldarên cûda dijîn? Ew bindestên bindestan Kurd ên zelalin û xwedî yên eş û birîn ên kûrin. Ger her kurd wan êşan di can û dil ê xwe de hîs bike. Bi rastî çend kes ên Kurd vî êşa dizane? Nika we fam kir çima perwerdebûn girînge?Egermirov bi ziman û çand a dagirkeran jiyan bike, pewîste ki ser rê ya wan bimeşe û ser rêça wan bilîhze! Bi vî awa xewn û xeyal û raman bi kijan ziman çê dibe? Em çawa dizanin di zanistî de psîkolojî, zanistî ya ruh ê mirov e? Ruh ne sedem ê mirov e. Çawa raman sedem ê jiyanê nîne, ruh jî sedem a mirov nîne? Bu vî rastî ya, em dikarin bêjin psîkolojî ya Kurdan ji jiyana dagirkêrî hatiye hole. Dem a ki mirin, an jî ceng çê be mirov bi derd û keder dibe. Derd û keder ne sedem ên cengan û mirinanin. Ceng û mirin sedem ên derd û êçê ye. Dagirker jî sedem ê ceng û mirinan e.

Gel ê Kurd bi hêrs hember ê dagirkeran in; lê bi tesîr a perwerde ya dagirkeran nikarin derkevin. Binbîr a gelên bindest her dem bi nakokî ye. Pirên şoreşger ên Kurd zimanê xwe kêm dizanin. Di dakirkerî ya Afrîka bindest de jî şervan ên wan bi Îngîlîzî an jî bi Frankî diaxifiyan. Dema ki şores tekamûl bût, wî çaxê de destpêka edebiyat û zimanê xwe kirin.

Mirov ên azadîxwas bi vî avane, lê mirovên kewneperest çawa difikirin? Binbîr a kewneperestan gelek tarî ye. Ew bi tirs û batirsokan dijîn. Her dem tirsa batirsokan di dilên wan de mezin dibin. Derî yê dilên wan, bo ramanên nû ne vekiriyê. Kewneperestî wek arê cehenimê di dilê wan de dikele.

Bindestî ya fîzîkî mirov rast dike; bindestî ya giyanî perîşan dike. Mirowên ki bi ruh bindest bûne, ew bi xwe wek mirî û jiyana wan wek qebrîstan e. Ew perwerde nabin. Wek kevirin. Serkevirî ya wan gelek hişk e. Me derheqê serkevirî de, di binmijar ê “Serkevirî“ nivîsand, em carek din dubare nekin.

SERPÊÇİKÎ Û TARÎ YA REŞ

Kani Yado

Îro li Turkiyê û li Kurdîstanêl li ser serpêçikiyê niqaş dikin. Vî niqaşê de wek meseleyên islamî tê ser zimîn. Serpêçikî ne kevneşop ê Îslamî ye. Jinên Suudî û jinen heremên din ên Îslamî serê xwe û laşê xwe di nav reşiya tarî û mêjoyên xwe jî nav tarîtîyê de reş bût.

Va belengazî û kovneşopên kevn ên pêş jiyana islamî ye. Mırov ger vî mıjara di sistema koledarî de bifikire, ne di olî de.

Pêş de sîstema koledarî ava bûd, dû vî de ol a koledarî ava bûd. Bi zulm û zordestî ya koledaran bi pirayî li ser jinan bûd. Cariyebûna jinan jî vî bêrêzî ya koledaran peyda bût. Di vî heremên koledaran her kes bê edeb û bê rêzî jiyana xwe heta vî çaxa berdevam kir. Mirovên kevneperest, kevneşopên xwe ên bê şermî bi ol û oldariyê wek gotinên Xwuda dikin nav jiyana gel.

Bi rastî serpêçikiya hemberê xweza ne olî ye. Di heremên sar wek Sibirya û germ wek heremên Ekvator mirov pêwîste ki serê xwe biparêze û bipêçe. Ew ne olî ye. Ew hewcedarî ye.

Zilamên mejoreş bi sedemên olî serê xwe wek Ereban por dikin ew raste? Ereb hemberê germî serê xwe por dikin. Zilam bi mêjoyên xwe ên resh zalve dikin.

Kevneperestî di jiyan a kevn her dem xwe carî dike. Mirov nikare ki li Dersimê, lı Çabaxçûrê, li Palu du keviran bide ser hev! Tu îro di keviran bidî ser hev ew kevir sibê dibe ziyaret! Ne bi tenhayî di vî heremê de, bi tevayî heremên jiyana kevn bi vî awa ye.Egerbi zora dagirkeran mirov şûnda bimîne bi vî awa ye. Ser şîrê kerê gotinek çê be, sibê ker dibe tabû. De bajo! Bıjî ker û bajo kerê! Bı vî ava başe an ne başe?

Gel çima dest û lingên dîktatoran maç dikin? Li heremên me hemû peşeng tabûne, çima? Ew jiyanek birêziye? Tabû ji keran û daran û çiyan birêziye? Ew ne birêziye, bê mêjoyî ye!

Mîsyona şoreşgeran avakirina jiyanek nu û azad e. Şoreş û şoreşgerî kewneşopên kevneperestan ser nu de çê nakin. Jiyanek nu, jiyanek azad ava dikin. Ew jiyana nu û ronahî şoreş e. Şoreşger dest û lingên dîktatoran maç nakin. Gelê xwe jî nakin bin vî sosretiyê. Şoreşgerê Kurdan hene? Bi vî awa kar dikin, jiyana wan bi awa zelalin? Min nedît, we dît?

Me di serê nivîsê de got. Dîroka kevneperestiyê heye. Dîrok a serpêrçikî û mêjoreşî heye.Eger îro gel wek mîh paş kûna tabûyan rêz digire ew civat ne civet e, ew qebrîstan e. Bi navê sosylîzmê koledarî ji nu de bi distûrek modernî ava dibe! Va çi hale, va çi belaye, va ci daf û lîstik û dubarene xwuşk û birayên min?

Di heremên me de, dîktatoran nîr dane ser gelên me û di dilsozi ya kertiyê de dajon! Bi navên azadiyê de koledariyê ava dikin. Bi navê rastiyê de bi derevan dimeşin. Siyaset û siyasetmedarî va ye? Va ne siyasetmedari ye, va sextekariye.

Gel belengaze, koledarî û siyasetmedarî rovîtîye. Derdên me giran, çiya melûl, koledar û siyasetmedar zordest û bêrêz, pêşiya me tarî! Em çava bimeşin xwuşk û birayên min?

پسیکۆلۆژ̇یاج̇ڤاکی

مامۆسته‌: کانییادۆ

پسیکۆلۆژی یاج̇ڤاکی و چاره‌سه‌ری

هه‌ر ڕێڤه‌برئێ گه‌ل، هه‌ر مامۆسته‌ و زانیار ئێن گه‌ل پێویسته‌ ک پسیکۆلۆژی یا جڤاکی بزانه‌. چاره‌سه‌رییا پرسگرێک ئێن جڤاک ب وی زانستی ده‌ چاره‌سه‌ر دبه‌. ئیرۆ هه‌ڤجه‌یی یێن جڤات گه‌له‌کزێده‌ یه‌. ب مه‌تهۆد ئێن که‌ون قه‌ت پرسگرێکه‌ک چاره‌سه‌ر نا به‌. ب هه‌ر پێشڤه‌چووناجڤاک ده‌ هه‌ڤجه‌یی و پرسگرێک ئێن جڤاک ژیزێده‌ دبه‌.

ب زێده‌بوونا پرسگرێک ئێن پسیکۆلۆژی یا جڤاکی ده‌ چاره‌سه‌رییا ڤی مژارێ ژی پێک هات. ئه‌گه‌ر بنگه‌هێن پرسگرێک ئێن جڤاک چاره‌سه‌ر نه‌ به‌، جڤاکه‌کنه‌خوه‌ش په‌یدا دبه‌. نه‌خوه‌شی یێن گیانی ئێ جڤاکی هه‌ر ده‌م ئێش ئێن گران بۆ جهانێ تێ هۆله‌. بارباری یا ئاسیا ناڤینو بارباری یا ڕۆژهه‌لاتا ناڤین بۆ مرۆڤاتیێنه‌خوه‌شی یێن گرانن. مرۆڤات یا جهانێ په‌ویسته‌ ڤی نه‌خوه‌شیێ ب ته‌ره‌پی یازانستی چاره‌سه‌ر بکه‌.

چاخا داویده‌ کۆما مڵه‌تان گه‌له‌ک پرسگرێک ئێن جڤاکی هاتین سه‌ر زمین و ل سه‌ر چاره‌سه‌ر یێنوان پرسگرێکان دفکره‌. د جیهانێ ده‌ ب ملیاران گه‌لهه‌، ته‌ڤ پارێزکه‌ری یا خوه‌هاتن باژاران و د باژاران ده‌ ژیانا خوه‌ ئێ که‌ونه‌ داژۆن. د نۆرمالی ده‌ گه‌لهه‌هێدی هێدی ژ گوندان نه‌کشن باژاران، ئه‌نته‌گراسیۆنا وان پرسگرێکێن مه‌زن چێ نابه‌.

د شه‌رێ ده‌وله‌تاکۆمارا تورکیه‌، هه‌مبه‌رێ کوردان پرسگرێک ئێن مه‌زن ده‌ر خست. ب ملیۆنان کورد کۆچه‌به‌ربوون. د هه‌م ده‌می ده‌ گوندی یێن ترکان ژی ب دلکه‌ش یا کاپتالزمێ کۆچبه‌ر بوونهاتن باژاران و ل مه‌ترۆپۆلان پرسگرێک ئێن جڤاکی زێده‌ گران بوون.

باژار ئێنمه‌زن ده‌، بن گرانی یا جیهکرنا کاری ده‌ بارێن خوه‌ گه‌له‌ک زێده‌ بوود. ب ڤی ڕه‌وشاباژاران ده‌ مرن، ئێش، نه‌خوه‌شی و بوویه‌ر ئێن کریمی چێ بوون. ڤی ده‌م ئا ته‌یبه‌تیده‌، د مه‌ترۆپۆلان ده‌ بن ته‌سیر ئا نجاتپه‌ره‌ستی ناڤبه‌ر ئا گه‌لان ده‌ که‌رهاندن چێ بوود.

پرسگرێک ئامه‌زن ئێ جهانێ که‌ونه‌په‌ره‌ستی یه‌. که‌ونه‌په‌ره‌ست ئێن ئه‌واره‌ هه‌مبه‌رێکار، هه‌مبه‌رێ هێزێن هلبه‌رین ب ده‌ره‌و و فه‌ند ئێن خوه‌، دخوازن ل سه‌ر هێزان جیه بگرن و هێزێن هلبه‌ریێ بگرنبن باندوورا خوه‌. ده‌م ئا داوی ده‌ هێزێن ئه‌واره‌ ئێن ئۆلی ل ترکا و کوردیستانێگه‌له‌ک پێشتا چوون.

ل ئیرانعێهه‌ر که‌س دزانه‌ ک هێزێن ئۆلی ئیران کر بن باندوورا خوه‌. ل وه‌لاتێن دن ئێن ئیسلامیژی هه‌ر ده‌م بن ڕێڤابری و باندوور ئا شه‌ریات ئا ئیسلام ده‌ یه‌. ل هه‌رێم ئێن وه‌لاتێنڕۆژهلاتا ناڤین ئۆل ئێن سه‌ماوی ب ناڤێ خوودا ده‌ره‌وێن مه‌زن کرن. ب وان ده‌ره‌وانبنبیر ئا که‌ساهی گه‌له‌ک قرێج بوود، ڕه‌وشا گه‌ل. ئه‌و گه‌لێن ب قه‌ده‌ر ئا ڕه‌شل هه‌رێم ئا ئیسلام دژین، هه‌ر ده‌م ب نه‌خوه‌شیا گیانی دنالن.

د سه‌د سالێنده‌رباسی، ل ئه‌ورۆپا ده‌، گه‌لێن ئه‌ورۆپایی ژی بن زۆر و زۆرده‌ستی یا شه‌ریاتا ڤاتکانئێ مه‌سیهی هه‌لاک بوون. هه‌مبه‌رێ ئۆلدارێن مه‌سیهی ئێن ئه‌واره‌، هێزێن ڕۆناهیهه‌ڤالبه‌ندیکه‌ک مه‌زن چێ کرن و پاش شه‌ره‌کدرێژ ده‌ شۆره‌شی چێ بوود و ئیرۆژ گه‌ل ب دلگه‌شی ژیانا خوه‌ داژۆ.

پسیکۆلۆژی یاجڤاک ب ترس و باترسۆک ئێن ده‌وله‌تان و ده‌ره‌وێن ئۆلی خراب دبه‌. که‌س ب ترس و باترسۆکان ترسۆنه‌کدبه‌. ترسۆنه‌ک ئێن گیانی ژی د پسیکۆلۆژیێ ده‌ نه‌خوه‌شیه‌ک گرانه‌. د ڤی نه‌خوه‌شیێده‌ بیر ئا مرۆڤ ڕاستی یا ژییانێ و ڕاستی یا زانستی ناستینه‌. ئه‌گه‌ر باندوور ئانه‌خوه‌شیێ پر زێده‌ به‌، مرۆڤ خه‌ڤک ئانژی دین دبه‌. نه‌خوه‌سی نه‌ مژارێ مه‌ یه‌، ئه‌و مژارێ پسیکۆ-ته‌راپی یه‌.

چاره‌سه‌رییا بنبیر ئا که‌س په‌روه‌رده‌بوون ئه‌.ترس و گه‌ماری یا بنبیر ئا مرۆڤ ب په‌روه‌رده‌بوونێپاقش دبه‌. په‌روه‌رده‌بوون ب زانستی چێ دبه‌. مرۆڤ د هه‌ره‌مێن که‌ونه‌په‌ره‌ستانده‌، ب ده‌ره‌و و ترسان هێسیر دکه‌ڤن.

د ڕێڤه‌بریێده‌، ئان ژی د سیاسێتێ ده‌، بۆ په‌شه‌نگی بابه‌ت ئا پسیکۆلۆژی یا جڤاکی گه‌له‌ک گرینگه‌.پێشه‌نگ ده‌رمانێ نه‌خوه‌شی یا گه‌ل ئه‌.ئه‌گه‌رپه‌سه‌نگ بۆ جڤات پرسگرێک به‌، بۆگه‌ل وه‌ندابوونه‌ک پر مه‌زنه‌. زۆرباز نه‌ په‌شێنگێن گه‌ل ئن. زۆربازی ژی نه‌وه‌شییه‌کپسکۆلۆژیێ یه‌. هه‌موو جهانێ دزانه‌ ک، برینێن زۆربازان گه‌له‌ک کوورن و ده‌رمانێنه‌خوه‌شی یا وان، هه‌مبه‌رێ زۆربازیێ ‘ده‌مۆقراسی ئاڤاکرنع ئه‌. ده‌مۆقراتی هه‌مبه‌رێزۆربازێن نه‌خوه‌ش ته‌راپیه‌ک ب فێری یه‌.

ب̇نبیر ئابێکه‌سی و ب̇نده‌ستی

د زانستی یاده‌روونیێ ده‌ بنبیر گه‌له‌ک گرنگه‌. بنبیر و که‌ستی یه‌ک سه‌ده‌م ئه‌، یه‌ک ژی ئه‌نجامئه‌. سه‌ده‌م ئا ده‌رکه‌تن ئا هۆلێ ئا که‌ستی ئاکتۆرێن ژیانێنه‌. مرۆڤ نکارن ب ئیراده‌یێن خوه‌ بنبیرا خوه‌ ئاڤا بکن. هه‌ر باڤ و دێ دخوازن زارۆکێن خوه‌ د مالباتا خوه‌و دبیستانان ده‌ باش په‌روه‌رده‌ بکن، لێ چاوا؟

مالبات بهه‌زار سالان ده‌مه‌ک درێژ بنده‌ستێن ئیده‌ئۆلۆژییا ئۆلان و ئیده‌ئۆلۆژی یا فه‌رمیئا ده‌ڤله‌تان ده‌ ب ڕه‌وشا که‌ونه‌په‌ره‌ستی ده‌ هه‌لاک بوون. چاوا زارۆکان په‌روه‌رده‌ دکن؟ هه‌ر ده‌م ب هه‌مده‌می دیرۆک ل سه‌ر سیسته‌ما کۆله‌داری دمه‌شه‌ و ژیان ب ئۆل و ئه‌ده‌تێن وان هه‌رده‌م جاری دکه‌.

سیسته‌ما کۆله‌داری، دۆه و ئیرۆ ل سه‌ر چه‌رخ ئا قه‌ده‌رابنده‌ستان دلیهزه‌. هێزێن جڤاکی ئان نێچیرڤانن ئان نێچیرن ئان ژی تاژینه‌. هێزێنهه‌وله‌کاری نه‌ تاژینه‌؟ ئه‌و نه‌ نه‌جیرڤانن نه‌ ژی نێچیرن. ئه‌و شه‌رڤانێن کۆله‌دارێنخوه‌نه‌. مرۆڤێن د ژیانێ ده‌ جیه دگره‌، ب وی شه‌کلێ دژه‌. هه‌مو مالباتان ده‌ دژینو زارۆکێن وان هه‌نه‌. پێویسته‌ ک ئه‌و هه‌موو زارۆکێن خوه‌ په‌روه‌رده‌ بکن. زارۆک د مال ده‌ بنگه‌ها ژیان ئا خوه‌ ئاڤا دکه‌. بنبیراخوه‌ ژی ب ڤی ئاڤا چێ دبه‌.

زارۆک بۆکارێ سیسته‌ما ڤی چه‌رخێ د دبیستانان ده‌ مه‌زن دبن. ل به‌ر وان سێ ڕێ هه‌نه‌. ئاننێچیرڤان، ئان نێچیر، ئان ژی تاژی. هم نێچیرڤان هم ژی تاژی بۆ نێچیره‌ ئاماده‌یه‌.مه‌ دۆه ل سه‌ر ئه‌لۆکان نڤیسییا. ل جهانێ، ل هه‌ر ده‌ر سیاسه‌تمه‌دار و ئۆلدار سه‌رشڤانێنئه‌لۆکانن. بۆ سیسته‌ما نێچیرڤانان ستراته‌ژی یا نێجیرێن ئه‌لۆکان ئاماده‌ دکن.

مه‌ ب هه‌ڤڕه‌ د هلبژارتنا داڤی ده‌ دیت کو سه‌رشڤانێن ئه‌لۆکان ئێن ترکان ب دافا ماقارنا نێچیرکرن. وان ئه‌لۆکێن کوردان ب داف ده‌ست خستن.جه‌نده‌کێن ئه‌لۆکان مه‌زنن لێ سه‌رێ وان پچووکن. ئاقلێن وان سه‌رێ وانبخوه‌! ئاقلێن وان پر کێم ئن. هه‌ر ده‌م و هه‌ر ده‌ران تێن خاپاندن. مرۆڤ چاوا دبه‌ئه‌لۆک؟

ئه‌گه‌ مرۆڤهێسیره‌ بنبیرێ خوه‌ به‌ کارێ وی و ئازادی یا خوه‌ ڕاست نا مه‌شه‌. ده‌ما یه‌که‌مینده‌ مرۆڤ گه‌ر بنبیرا خوه‌ پاکژ بکه‌ و بگهیشه‌ جاخ و ده‌مسالا خوه‌.

مرۆڤ چاواژ خوه‌ و ژ که‌ونه‌په‌ره‌ستی یا خوه‌ ئازاد دبه‌؟ کێ ژ خوه‌ پرس کر کو دوژمنێ وی کی یه‌؟ هه‌ر که‌س دژمنێ خوه‌ د بینبیرا خوه‌ده‌ که‌دی دکه‌. که‌س یێ کێ یه‌؟ که‌س ج قاس یێ خوه‌ یه‌، ج قاس یێ ده‌ر ئه‌؟ که‌سئێن بنده‌ست نه‌ یێ خوه‌، ئه‌و ئان یێ کۆله‌دارانئان ژی یه‌ زۆرده‌ستانن. ته‌یبه‌تی یا بنده‌ستی ب ڤی ئاوا یه‌.

ڕه‌وشاکوردان چاوایه‌؟ که‌سێن کورد و که‌ستی یا کورد یێ خوه‌ ئان یێ ده‌ر ئن؟ هه‌ر کوردسه‌رێ خوه‌ ئه‌ره‌ب، لاسێ خوه‌ کورد، لنگێنخوه‌ ترک ئن، ئان ژی سه‌رێ خوه‌ ترک، لاسێ خوه‌ کورد، لنگێن خوه‌ ئه‌ره‌ب ئن و ئالی یێن وان ئان سه‌لانیکئه‌، ئان ژی مه‌ککه‌ یه‌؟

کوردیستانب خوه‌ پارچه‌ پارچه‌ جودا بوود. سه‌ر و لاش و پێ و باسک جوودا جوودا بوود. هه‌ر یه‌کجودا جودا دفکره‌! هه‌ر یه‌ک ب ته‌سیرێن موخابه‌راتێن کۆلۆنیالیستان به‌رباه بوونل باکوور، ل باشوور ل ڕۆژهه‌لات و ڕۆژاڤا!

که‌سێن بێکه‌س

مرۆڤ د بووییناخوه‌ ئێ زارۆکی ده‌ بنبیرا خوه‌ پاک و زه‌لاله‌. قرێج و گه‌ماری و باشی ژ مه‌زنێنخوه‌ هین دبه‌. که‌س و جهان ئه‌گه‌ر دۆستانه‌ بن، هه‌ڤره‌ نه‌که‌سی نه‌ مومکون ئه‌.که‌س ب مێژۆیێ خوه‌ و ئاقلێ خوه‌ و بیر ئا خوه‌ ده‌وله‌مه‌ند ئه‌. ئه‌گه‌ر که‌س مێژۆیێ خوه‌ ڕه‌ ئیخانێت نه‌که‌، ئه‌و هم ژ بۆ خوه‌، هم ژی ژ بۆ گه‌لێ خوه‌ نیمه‌ته‌کمه‌زن ئه‌. هه‌ر زارۆک د مێژۆ یێ خوه‌ ده‌ جیهانه‌ک مه‌زن ئه‌. ژیانا کۆله‌داری ده‌زارۆک د ناڤ که‌سێن بێکه‌س ده‌ زه‌لالی ومه‌زنتی یا خوه‌ وه‌ندا دکن.

جیوان ئێنکورد ناڤ بیهنا گول و گولیستان ئا مه‌زۆپتامیا ڤه‌ بقه‌ته‌ و هه‌ره‌سه‌لانیکێ ته‌ڤ نه‌سلێ ‘ده‌ڤشرمه‌ یه‌نچه‌رع بژین، که‌ستی یا وی چاوا پێک تێ؟ ئه‌گه‌رجوانێ مه‌زۆپۆتامی ته‌ڤ سه‌لانیکی بزه‌ڤجه‌ زارۆک ئێن وان ژی چ که‌سن؟ ئه‌م ناڤێنه‌سلێ زه‌ڤاجا که‌ر و هه‌سپان دزانن، لێ ئه‌م ناڤێن نه‌سلێ زه‌ڤاجا کورد و سه‌لانیکینزانن.

ب مییۆنانکورد د وی وه‌نده‌بوونێ ده‌ وه‌ندا بوون. که‌س نزانه‌ چه‌ند میلیۆن کورد د ئانتالیا،سته‌نبۆل، ئ̇زمر و د باژارێن دن وه‌نده‌ بوون.

ب گه‌له‌مپه‌ری،کوردێن کاردانێن فه‌رمی وه‌ک مامۆسته‌ وکاردانێن ئۆففسی، ته‌کنیکی و کارکه‌رێن گه‌له‌مپه‌ر چوون ڕۆژاڤا ئێ تورکیه‌یێ. چوونو وه‌نده‌بوون! گه‌له‌ک که‌چ و زلامێن قه‌ده‌رێنڕه‌ش زه‌وجیان و بوون که‌س ئێن بێ که‌س. شوڤا چوون و په‌شتا چوون ئا وان نه‌مومکونه‌.

ئه‌و و بێکه‌سیا خوه‌ هه‌ڤ ڕه‌ ژیانه‌ک بێ ناس دژین.ناڤێ وی ژیانا د جهانێ ده‌ تونه‌. ئه‌م بێژن ئه‌و بێ زار و بێ زمان و که‌سێن بێ که‌سن.ب زمانێ خه‌لکێ وه‌ک که‌وا قه‌فه‌سێ ده‌، وه‌ک که‌وا نێجیڤانان دخووونن

ئه‌م،نزانن ئه‌و چاوا دژین. ئه‌م ب گومان ده‌ربارێ وان دفکرن. دبه‌ ک، ئه‌و هه‌ر ڕۆژ هه‌مبه‌رێ خاتونێن ترک ڕێز دگرن و وه‌ک ژیاناله‌شگه‌ری دمه‌شن. ڕاستی ب ڕاستی نه‌ مومکونه‌ ک زلامێن کورد ل ڕۆژاڤا ئاناتۆل ده‌ ب جامێری و مێرخاسیا خوه‌ بژین.

مرۆڤ د وه‌لاتئێ خوه‌ ده‌ ژی دبه‌ ک ببه‌ که‌سێ بێ که‌س. ئه‌و چاوا مومکون ئێ؟

یه‌که‌م،ئه‌م د وه‌لاتێ خوه‌ ده‌ بوون په‌نابه‌ر. ترکانگوندێن کوردان شه‌وتاندن. کورد د وه‌لاتێ خوه‌ ده‌ په‌نابه‌ر بوون. ترک ب سیاسه‌تاشه‌ر ده‌ ستراته‌ژی یا نه‌ته‌وی یا خوه‌ چێ کر، کورد بێ که‌س بوون. ترک ب سیاسه‌تاشه‌ر یه‌کیتیا خوه‌ چێ کر، کورد ب سیاسه‌تا شه‌ر به‌لاڤ بوون. ترک ب سیه‌ساتا شه‌رد ناڤ نه‌ته‌وی ده‌ ڕێزداری دیتن، ناڤێ مه‌ بوو “ته‌رۆریست”. ئه‌و بوون پر که‌س،ئه‌م بوون که‌سێن بێ که‌س!

دوه‌م، ئه‌گه‌رگه‌ل چاند و زمانێ خوه‌ وه‌ندا بکه‌ ژی، دبه‌ که‌سێن بێکه‌س. ئاسمیلاسیۆنا ترک بپلان و پرۆژه‌ یێن خوه‌ قه‌ده‌را کوردان کشاند ناڤ ته‌رۆریستییێ. ب ڤی بێبه‌ختیاوان، کوردان گه‌له‌ک زه‌رار دیتن. کوردان هم چاند و زمانێ خوه‌ وه‌ندا کرن هم ژی ڕێزدارییاخوه‌ وه‌ندا کرن.

د ته‌کۆشینئا ئازادیێ ده‌ مرۆڤ دکاره‌ ڕێزداری شوڤا بیستینه‌، لێ زمان ؟ گه‌له‌ک ترک و گه‌لێنئاڤروپایی بۆ بازرگانی یا ده‌رڤه‌یی زمانێ کوردی هین دگرن،لێ کوردهه‌ر ڕۆژ زمانێخوه‌ ئێ نه‌ته‌وی وه‌ندا دکن.

هه‌ر ڕۆژ دکوردستانێ ده‌ گۆلکێن جه‌مائاتا فه‌تهوڵاه کوردان بێ ڕوه دکن. کوردێن بێ ڕوه، بێزار و بێ زمان ب زمانێ نه‌ته‌وی سلاڤ نادن و سلاڤێن خوه‌ ناگرن. بێ زمانی، بێ جاندیمرنه‌. مرنا بێ ڕێز! ب زمانێ بیانی سلاڤدان چیه‌ گه‌لۆ؟ “گۆئۆد مۆرننگ ئان ژی سه‌لاموئه‌له‌یکوم ڤه‌ ڕه‌همه‌تتوڵاه ڤه‌ به‌ره‌کات!” ڤا زمان نه‌ بیانینه‌؟ ڤا قه‌ده‌را ڕه‌ش،ڕه‌وشا مرنا ڕه‌ش ئه‌، مرنا بێ ڕێز ئه‌!

سلاڤێن خوه‌ئێن باش، بدن ب زمانێ خوه‌ ئێ زه‌لال و خوه‌ش. ڕۆژ باش و ده‌م خوه‌ش و گه‌ش.

تاده‌،تاده‌داری و ئازادی

د لیته‌راتوورئا ڕێزانی ده‌ ئازادی و تاده‌کاری ڕاست نایێ سه‌ر زمین. کی ل کێ تاده‌ دکه‌؟ تاده‌کارئازاد ئن؟ کی ئازاد ئه‌؟ ئازادی چ یه‌؟ مرۆڤ دکاره‌ ل بازارێ ده‌ ژ بۆ خوه‌ ڕه‌ئازادی بکره‌ ئان ژی ژ ده‌ڤله‌تان ئازادیێ بخوازه‌؟

د سیاسه‌تئا کوردان ده‌ ژ که‌سان پرس ئێن ب ڤی ئاوا نه‌ هاتن و به‌رسیڤا پرسان نه‌ هات. هه‌رکه‌س فکر دکه‌ ک ژ بازارێ ئان ژی ژ سیاسه‌تێ ئازادی بخوازه‌ و بستینه‌.

که‌س نکاره‌ژ که‌سی ئازادی بخوازه‌. که‌س نکاره‌ که‌سی ئازاد بکه‌. که‌س نکاره‌ ئازادی بکره‌.

ئازادی، خه‌ون،خه‌یال نایێ ستاندن، نایێ کراندن و فرۆتن، لێ مرۆڤ دکاره‌ خه‌ون، خه‌یال و ئازادیبژه‌. ژیانا ئازاد ب که‌ستی یا ئازاد مومکون ئه‌. مرۆڤ دکاره‌ خوه‌ ئازاد بکه‌، لێنکاره‌ که‌سی ئازاد بکه‌.

مرۆڤ ئانئازاد ئه‌، ئان ژی تاده‌کار ئێ خوه‌ یه‌. که‌سی تاده‌کار ئێ ئازاد د جهانێ ده‌ هه‌یه‌؟نه‌ مومکون ئه‌. هه‌مو تاده‌کار بنده‌ست ئن. ب ناڤ ئێن کۆله‌داران تاده‌ دکن. هم لخوه‌ تاده‌ دکن هم ژی ل گه‌ل ئێ خوه‌ تاده‌ دکن.

مرۆڤ ئێنئازاد ل که‌سی تاده‌ ناکن. زلامێن ئازاد تاده‌ ل ژن و هه‌ڤالێن خوه‌ ناکن. تاده‌ یێند مالباتان ده‌ دبه‌ تاده‌یێن زلامێن بنده‌ست ئن. زۆرده‌ست ل زلام ئێن بنده‌ستدکن، زلام ئێن بنده‌ست ژی د ماباتا خوه‌ ده‌ تاده‌ ل ژنێن بنده‌ست دکن. ژن ژی تاده‌ ل خوه‌ دکن. ژن ئێن ئازاد تاده‌ لخوه‌ دکه‌؟ نه‌ مومکون ئه‌. تاده‌ ل زلام ئێ خوه‌ دکه‌؟ ئه‌و ژی نه‌ مومکون ئه‌. تاده‌،کار ئێ که‌ونه‌په‌ره‌ستان ئه‌.

ژن ئێن که‌ونه‌په‌ره‌ستکار و بارێن وان ژیان ئا که‌ونه‌په‌ره‌ستی یه‌. ئۆل و سیسته‌م ئێن که‌ون و که‌ونه‌په‌ره‌ستل خوه‌ بار دکن و ب ڤی ڕه‌وشێ ده‌ زۆرۆکێن خوه‌ په‌روه‌رده‌ دکن. بۆ که‌ونه‌په‌ره‌ستپه‌روه‌رده‌ دکن. زارۆک ئێن خوه‌ ئێن که‌چ بۆ بنده‌ستی ئاماده‌ دکن و زارۆک ئێنلاو بۆ تاده‌کار ئێن مێر ئاماده‌ دکن.

د شۆره‌سێده‌ ژی ڤا مژارا ڕاست نایێ سه‌ر زمین. ناڤێن شۆره‌شگه‌ران هه‌سه‌ن، هوسه‌ین، ئۆمه‌ر، ئۆسمان ئن. ناڤێ باڤ ئێن وان ژی ب وی ئاوا یه‌. ڤا ناڤ ناڤێن تاده‌کاران ئن.مرۆڤ دکاره‌ ب ناڤێ تاده‌کاران خوه‌ و گه‌لێ خوه‌ ئازاد بکه‌؟ مرۆڤ ب خوه‌ و ناڤێخوه‌، زمان و چاند ئا خوه‌ ئازاد نه‌به‌ چاوا ئازادیخواز به‌؟

سیاسه‌ت وئۆل هه‌ر ده‌م ل سه‌ر بنگه‌ه ئا ده‌ره‌وان ئاڤا دبه‌. سسته‌م ئا جامێران ، ئۆلێنجامێران هه‌ر ده‌م تاده‌کار ئه‌. ڕوه و ڕامان ئێن مرۆڤ بن تاده‌ یێن وی سیسته‌ماجامێران ئن.

گۆتنا مه‌ئێ داوی ئه‌و ئه‌ ک، مرۆڤ دکاره‌ خوه‌ ئازاد بکه‌ لێ نکاره‌ که‌سی ئازاد بکه‌. ئازادیتێ ژیاندن، لێ نایێ کراندن و فرۆتن.

که‌س ئه‌ندامێجڤاک ئه‌. که‌س چاوا نێت بکه‌ ڕێڤابری یا مالبات ئا وی ب گۆری وی ئاوایی دمه‌شه‌. ئازادیا جڤاک ژی گۆری نێت ئا خوه‌ تێ هۆلێ.

داد و ڕێڤابریبنگه‌هه‌. تاده‌کارێن که‌ون، هه‌ر ده‌م بناڤێ خوودا ئێ مه‌زن ده‌ره‌و کرن و ب وی ده‌ره‌وان گه‌ل تێن خاپاندن. گه‌ل گۆریترس و هێرسێن تاده‌کاری یا کۆله‌دار و فاشیستان دمه‌شن. کۆله‌داری ب بنگه‌هی یا ئۆلێده‌ ده‌رکه‌تن هۆلێ. هه‌ر ده‌م تاده‌کارێن فاشست ترس و باترسۆک ئێن خوه‌ هه‌مبه‌رگه‌ل ب کار دخینن.

گه‌ر هه‌رکه‌س خوه‌ ب خوه‌ ئازاد بکه‌ ک جڤاک ئازاد به‌. جڤاک ئا ئازاد ژیان ئا ئازاد ئه‌. پێویسته‌ ک هه‌ر که‌س ناڤێن خوه‌ ئازاد بکه‌ ک،ب خوه‌ ژی ئازاد به‌. ب ناڤێن هه‌سه‌ن، هوسێن ئۆمه‌ر، و هاکان، تۆلگا ئازادی یابنده‌ستی یه‌! پرسگره‌ک ئا یه‌که‌مئازادکرن ئا خوه‌، ئێن ناڤێن خوه‌، جاند ئا خوه‌، زمان ئێ خوه‌ یه‌! ژیان ئائازاد، ئازادی ئا گه‌ل ئه‌، گه‌ل ئێ ئازاد ژیان ئا ئازاد ئه‌.

سه‌ره̇شکی

سه‌رکه‌ڤریئان ژی سه‌رهشکی مرۆڤێن نه‌ ڤه‌گوهه‌رتی یه‌. هه‌ر تشت خوه‌ ڤه‌دگوهارین ئه‌ لێ ئه‌و وه‌ک که‌ڤرئن. وه‌ک که‌ڤر ئێن هشک ئن. وه‌لات ئێن بن ته‌سیر ئا ئۆل و ده‌ره‌و و بوختانن مرۆڤێنسه‌رهشک گه‌له‌ک زێده‌ نه‌. ناڤێ وان ب پرانی مه‌هه‌مه‌د. هه‌سه‌ن، هوسه‌ین، ئه‌ززو ئالعنه‌.ئه‌گه‌رمیناکه‌ک بدم ل سه‌ر ئه‌لاززی، ناڤێ خوه‌ ئه‌زیز، ناڤێ باڤێ ویئابدوله‌زیز، ناڤێ داییک ئا وی ئه‌زیزه‌ یه‌. ئان ژی باڤ و کال هه‌موو ناڤێن وانمه‌هه‌مه‌د ، ئۆسمان ئان ژی ئه‌لی نه‌.

سه‌رکه‌ڤرپر سه‌رهشک ئن لێ مێژۆ یێن وان نه‌رم ئن. ژ ڕاستی یا زانستی پر دترسن. ده‌ما ک باهئێ بارانی ب بروسک بێ، ب ترس ئێن خوه‌ دله‌رزن. ب فکر و ڕامانێ وی برووسک، هه‌مبه‌ر ئێ سوچداری یا وی بۆمباباران ئێ خوودایه‌.

سه‌رهشک ژئازادیێ ژی دترسن. کۆله‌تی و ئیته‌ئات بۆ وان پێویست ئه‌. مار و موور، سێخ و،پاپاز و سه‌یید بۆ وان ئیلاه ئن. بۆ پادیشاه و پاشان شه‌ر دکن و دمرن. بۆ وان شاهئێ شاهان، شاه ئێ مه‌ردان ئه‌، یانێ شاه ئێ مرۆڤان ئه‌. ئیمام ئێن وان گه‌له‌کپرن، بۆ ئه‌ن دن ۱۲ ئیمام ئن. سه‌ریمام ئێ وان ژی ناڤه‌خوه‌ ئه‌لی یه‌. ئیمام، ئه‌لی، باڤ ئه‌لی، باپیر ئه‌لی، ئه‌لی لاوێ ئه‌لی، هه‌ر که‌سئه‌لی…پر ئێن وان ئابدوله‌زیز، ئابدولموتتالیب ئان ئالدولجه‌ناپ، ئابدوولڤاهاپ ئن…

مرۆڤ چاوابوود که‌ڤیر و سه‌رێ مرۆڤ چاوا بوود سه‌رکه‌ڤر؟ مرۆڤ ب ئۆل و ئیده‌ئۆلۆژی یا ده‌وله‌تئێن فه‌رمی تێ خاپاندن. ژیانا مرۆڤێن پارێزکه‌ر و سه‌رهشک ب وی ده‌ره‌وان بنبیر ئامرۆڤ ده‌ جیه دگره‌. ب وی پارێزکه‌ری یا که‌ڤنه‌په‌ره‌ست ب سه‌د سالان خوه‌ نکاره‌ ڤه‌بگوهه‌ره‌.

ئازادی یامرۆڤ و ئازاد یا ڕامان ئێن مرۆڤ هه‌ردو گرینگن. ڕامان ژ مێژۆ یێن مرۆڤ ده‌ر دکه‌ڤه‌.ئه‌گه‌ر مرۆڤ و مێژۆ یێ مراڤ نه‌خوه‌ش به‌، ڕامان ئێن مرۆڤ ژی نه‌خوه‌ش ئه‌. ڕامانئێن میه، ئان ژی ئێن پارێزکه‌ران چاوا یه‌؟

مرۆڤ ژی دخوه‌ و ڤه‌دخوه‌، میه ژی،دژه‌، دخوه‌، ڤه‌دخوه‌و دمره‌، ڕامان ئێن پارێزکه‌ران چما جودا به‌؟

مرۆڤ چما بڤی ئاوا شوونده‌ دکه‌ڤه‌؟ مێژۆ ئێ مرۆڤ په‌ویسته‌ وه‌ک سێڤ ئێ دارێ بگێهشه‌. سێڤ خام ئه‌ و بۆ خوارنێ نه‌ ئاماده‌ یه‌. مێژۆ یێنخام ژی بۆ ڕامان ئێ زانستی نه‌ ئاماده‌ یه‌. ته‌کامول ئا جهانێ، ته‌کامول ئا مرۆڤئه‌. ته‌کامول ئا مرۆڤ ته‌کامولا مێژۆ یه‌. مرۆڤ جڤاکێ و جڤاک ژیانێ ته‌کامول دکه‌.

جڤاک دۆه بشه‌ریات ئا ئۆل و ده‌ره‌وێن کۆله‌داران فکر دکرن، ئیرۆ ب ڕامان و داد ئا چاخێ ژیان دکن.

ته‌کامولئا مرۆڤ و ته‌کامول ئا جڤاک ده‌ دوالسم ئازانیاری هه‌یه‌. د دوالسمێ ده‌ ژیان ئا که‌ڤن و ڕامان ئێن که‌ڤن د ته‌کۆشین ئا خوه‌ده‌ هم هه‌مبه‌ر ئێن هه‌ڤ ئن، هم ژی ته‌ڤلهه‌ڤ ئن.

کورد و ترکو گه‌ل ئێن دن، ب سه‌د سالان بن سیا که‌ڤنه‌په‌ره‌ستی یا ئۆسمانی ژیان کرن. بنبیرئێن مرۆڤ ل ڤی ژیانێ ده‌ چقاس زه‌لال ئه‌؟ مرۆڤ نکاره‌ ب خوه‌ ڕه‌ دۆستانه‌ بژی. چاوا ب ڤی که‌ڤنه‌شۆپ ئێن قرێج و گه‌ماریژیان بکن؟ گه‌ل نکاره‌ ب زمان ئێ خوه‌ سلاڤ بده‌ و سلاڤان برگره‌. گه‌ل گه‌ل ئێ کییه‌؟

مرۆڤ دمالبات ئا خوه‌ ده‌ نکاره‌ ئاشتی چێکه‌، چاوا ئاشتی یا سیاسی ئاڤا دبێ؟ یه‌ک ڕێوی یێمه‌ککا موکه‌ڕه‌مین ئه‌، یه‌ک ژی په‌یا یێ که‌ربه‌لایێ یه‌. یه‌ک سه‌ئیدی سائاده‌تئه‌ولاد- ڕه‌سوول ئه‌، ڕووره‌ش ئێن دن ئان ڕێوی یێ سه‌لانیکێ یه‌ ئان ژیکه‌ربه‌لا!کی کورد ئه‌، کی ننه‌؟

پسیکۆلۆژ̇یاڕێزانی

که‌س ئه‌ندامئێ جڤاک ئه‌. باندوور لێکرن ئا جڤات هه‌ر ده‌می ل سه‌ر که‌س ئه‌. که‌ستی ب ڤی ئاڤاچێ نابه‌؟

ئه‌وباندوور، پۆزیتیڤ ئان ژی نه‌گاتف ئه‌. مرۆڤ دکاره‌ گۆر ئا وه‌سف ئێ جڤات که‌سان؛ گۆرئا که‌سان جڤات تاهلیل بکه‌.

بۆ که‌س وجڤات ئازادی گرینگه‌. ب ڕاستی کی ئازادی دخوه‌زن؟ ئازادی نه‌ نانه‌، نه‌ ئاڤه‌، لێئازادی، ژ نان و ئاڤێ پێوستر ئه‌. ل سه‌ر ڕێیا ئازادیێ ده‌ ته‌کۆشین، ناڤبه‌را ڕامانائازادی و ڕامانا که‌ونه‌په‌ره‌ستی، د ڤی دوالیزمێ ده‌ پێشکه‌تن چێ دبه‌. شۆره‌ش ژی د ئه‌نجاما وی پێشکه‌تنێ ده‌ ته‌ڤ ڕۆناهیائازادیێ خوه‌ شانی دده‌.

د سه‌دسالا۲۱ ده‌ ب زۆربازیا پرۆله‌ته‌ریا شۆره‌شئاڤا نابه‌. د ڤی چاخا ده‌ شاره‌زه‌ریا ده‌مۆقراسی، ب مافێ مرۆڤان، ب سازوومانائازاد پرسگرێکێن جڤاک چاره‌سه‌ر دکن.

مرۆڤاتی ژیانه‌کبێ ئازادی ناخوازه‌. د سازوومانا ئه‌کۆلۆژی ده‌ ژیانه‌ک ئازاد چێتر تێ دیتن. ڕه‌وشو بیرووباوه‌ریا که‌دکاران ئیرۆ د سازوومانا ده‌مۆقراتی ده‌ گه‌له‌ک ئازاده‌.

داخوازائازادیێ، ژ سیاسه‌تمه‌داران تونه‌. بازار ئا ئازادیێ ژی تونه‌. گه‌ر مرۆڤ ژ خوه‌بخازه‌ و خوه‌ ئازاد بکه‌. مرۆڤ چاوا دکاره‌ خوه‌ بنده‌ست بکه‌، ب ڤی ئاوا دکاره‌ خوه‌ ئازاد ژی بکه‌. مرۆڤ گه‌ر ژ خوه‌نه‌ ترسه‌. مرۆڤ دکاره‌ ژ خوه‌ ڕه‌ د ئاتمۆسفه‌ره‌ک ئازاد ده‌ هه‌ڤالتیه‌ک باش بکه‌.

کۆله‌دار وسازوومانێن کۆله‌داران، زۆرده‌ستێن فاشیست و سازوومانێن فاشیستان، ب ده‌ستێن بنده‌ستانسازوومانیا وان تێن پارێزتن.

ئاقلێ مرۆڤدکاره‌ مرۆڤ بنده‌ست ژی بکه‌، سه‌رده‌ست ژی بکه‌. ب زانستی مرۆڤ دکاره‌ ب هشیاراخوه‌ قه‌ده‌را ژیانا خوه‌ بگوهاره‌.

ئازادی هه‌رده‌م ب هشیارا مرۆڤ ئاڤا دبه‌. زانستی و هشیاری بهه‌ڤره‌ دبن ڕێخستن. کۆله‌داری د ڤیچاخێ ده‌ نه‌ ب زۆری، ب ئیرادی چێ دبه‌. مرۆڤب پرۆپاگاندایێ ب ده‌ره‌وان دبه‌ به‌نده‌. به‌نده‌ وه‌ک به‌ند ڕێز دگره‌، وه‌کخولام سه‌جده‌ دکه‌! ب گرێداری و کۆله‌داریا وان سازوومان چێ دبه‌. کۆله‌دار دبه‌زۆرباز، مرۆڤێن خوه‌پاندی دبه‌ خولام، کۆله‌داری دبه‌ زۆربازی.

سازوومانێنزۆربازان هینێ د چاخا مه‌ ده‌ هه‌نه‌. ب ده‌ره‌وێن ڕه‌ش خوه‌ سۆسیالیست ددن بناسکرن. وه‌ک ساددام هوسه‌یین، وه‌ک ئێن دن…

مراڤه‌ک وه‌کڕۆڤی و مراڤه‌ک بێ هێژ، یه‌ک دبه‌ زۆرباز، یه‌ک دبه‌ خولام. سازومانێن زۆرده‌ستی لسه‌ر بنگه‌ها بێئاقلتی ئاڤا دبه‌.

د سازوومانێنزۆرێ ده‌ باندوورا زۆرده‌ستان ب ده‌ستێ بنده‌ستان چێ دبه‌. د ڤی سازوومان ئا زۆرده‌ستانده‌ ناکۆک یا مه‌زن ئه‌وه‌ ک، بۆندوور هه‌ر ده‌م ب ده‌ستێ گه‌ل چێ دبه‌ و تێن پارێستن.

ب چ سه‌ده‌مد سازوومانێن کۆله‌داری ده‌ باندوورا کۆله‌داران ب ده‌ستێ جڤاک چێ دبه‌؟ به‌رسیڤئا ڤی مژارێ د ئاگاهداری یا مرۆڤ ده‌ تێ دیتن.

د سیسته‌مێنکۆله‌داری و فه‌ئۆدالی ده‌ ئۆل زاگۆن، ئۆلدار ڕێڤه‌بر، کۆله‌دار ڕێزانن.

د کۆله‌داریده‌ زۆرده‌ستی و تاده‌ گه‌له‌ک گه‌له‌ک زێده‌ یه‌. د فه‌ئۆدالی ده‌ زۆرده‌ستیپچووکه‌ک سست دبه‌.

د هه‌ر دوسیسته‌مان ده‌ ژی ئۆل زاگۆن، ئۆلدار و زۆربازڕێزانن. د ڕۆژهلاتا ناڤین هین ژیانا سیاسه‌تمه‌دارییا که‌ون ب ڤی که‌ڤنه‌شۆپی هینا دۆم دکه‌.

د زۆر و زۆرده‌ستییا فاشیستان و سۆسیالستان ده‌ ژ دستوور ئه‌وه‌.د سازوومانێن زۆربازی ده‌ گه‌له‌ک تاده‌ هه‌یه‌. که‌ڤنه‌په‌ره‌ستێن زۆرباز ئان بناڤێ ئۆلێ، ئان ب ناڤێ سۆسیالیزمێ ئان ژی ب ناڤێ نه‌ته‌وپه‌ره‌ستیێ تاده‌ دکن. مرۆڤێن ئازاد نه‌ زۆرباز نه‌ ژیخولامن. ژیانا وان د که‌سک و سۆر و زه‌ر ده‌ گولیستانه‌.

سازومانائازادیێ ده‌ خه‌ون و خه‌یال ژی ئازاده‌. ژیان نه‌ ب ترسه‌، ژیان ده‌ڤکه‌ن و سه‌ربخوه‌ یه‌.

که‌ساهی و ڕوومه‌ت

د پسیکۆلۆژیێده‌ بێکه‌س هه‌یه‌ لێ نه‌که‌سی توونه‌. عبێکه‌سیع بۆ مرۆڤێ ته‌نهایی تێ گۆتن. هه‌رکه‌س خوه‌دی یێ که‌ستی یا خوه‌ یه‌. عکه‌سع نه‌که‌س نینه‌، لێ که‌ستیا وی باشه‌ئان ژی نه‌باشه‌. گه‌ل ناڤ خوه‌ ده‌ عنه‌که‌سیع د په‌یڤا نه‌گاتف فێم دکه‌.

ڕه‌ویشتی ژیب ڤ ئاوا یه‌. بوویه‌ری یا نه‌ره‌ویشتی تونه‌. هه‌ر که‌س ڕه‌وشتینه‌، لێ ڕێویشتی یاپۆزیتیڤ ئه‌، ئان ژی نه‌گاتڤ ئه‌. عره‌وشتیع ژی بگۆری یه‌. زه‌ڤاجا ب دو ژن، ئان ژیچار ژن ل هه‌رێمه‌ک ئیسلام برێزکه‌، لێ ل هه‌رێمه‌ک دن نینه‌.

که‌ساهی خویانگ ئا مرۆڤ ئه‌. بێگومان ئه‌و خویانگ، ب گیانو که‌س دیدار ئه‌. مرۆڤ دکاره‌ که‌س و گیانا وی/وێ ژ هه‌ڤ ڤه‌قه‌تینه‌؟ ئه‌و وه‌کمێژۆ و ڕامان ژ هه‌ڤ نه‌جوودایینه‌.

مرۆڤه‌نجهانێ، هه‌ڤجه‌دارێ خوارن و ڤه‌خوارن و هه‌ڤجه‌یێن ژیانێ یه‌. د ڤی سازوومانا ده‌خوه‌ په‌روه‌رده‌ دکه‌، کار دکه‌ و چاند وهونه‌رێن خوه‌ ل سه‌ر بنگه‌ها ژیانا خوه‌ دمه‌زرینه‌. هه‌ر مرۆڤ، هه‌ر نه‌ته‌و گه‌رل سه‌ر ڕیچال ئا خوه‌، ژیانا خوه‌ ساز بکه‌.ئه‌گه‌رب ڤی سازکرنا خوه‌ ده‌ نه‌ مه‌زرینه‌،د جهانێ ده‌ سۆسره‌ت دبه‌. نه‌ ئوسایه‌؟

میناکه‌کبدم، چاند ئا ئه‌ره‌بان و ئۆل ئا ئه‌ره‌بان، ب هه‌ڤره‌ ئاهه‌نگدارن، لێ چانداکوردان ب چاند ئا ئه‌ره‌بان و ترکان نه‌ ئاهه‌نگداره‌. سۆسره‌تێن ل جهانێ دژین، ب ڤیئاوا سۆسره‌ت بوون.

کۆرباوه‌رمه‌ندێنکوردان ب ڤی سۆسره‌تیێ ده‌ مرۆڤ نزانه‌ ئه‌ره‌به‌ ئان ژی کورده‌! سلاڤدان، سلاڤگرتن و نفر و به‌رگه‌راندن ئێ وان هه‌موو ب ئه‌ره‌بیه‌!

ئه‌گه‌رکه‌سناڤێ خوه‌ ئه‌ره‌بی، پاشناڤێ خوه‌ ترکی به‌، سلاڤدان و سلاڤگرتن ئه‌ره‌بی، ڕامانو دلشایی، گازی، خه‌ون و خه‌یالێن وی بترکی به‌، بۆ وی که‌سی ڕوومه‌ت ئێن نه‌ته‌وی چنه‌؟ ب چ سه‌ده‌مێ ترک، فارس، ئه‌ره‌بب کوردی ناپه‌یڤن؟ کورد ترکی دزانن،لێ ترک چما زمانێ مه‌ نزانن؟

ئه‌گه‌رگرێدانییا ڕوومه‌ت ئێن نه‌ته‌وی سست به‌، که‌ساهی یا مرۆڤ ژی سست دبه‌. بنگه‌ها هۆڤی وشاره‌زاهی ده‌ ئان سستبوون ئان ژی گرێدایی هه‌یه‌.

جڤات ژی وه‌کدارێ مێوییان ئه‌. دار په‌ل و کولیلک دده‌ و مێوێ دگره‌، مێوی بن گه‌رمیا ڕۆژه‌ ده‌دگێهیشه‌. مێوی ئێ گهێشتی تێ خوارنێ. جڤات ژی ب ڤی ئاوا یه‌. د سازوومانا هلبه‌رین ئا خوه‌ ده‌ پێش ده‌ ته‌ره‌ و د جڤاکی و په‌روه‌رده‌یی ده‌دگه‌هیشه‌.

د ڤی کار وبارێ ژیانێ ده‌ چاند ئا جڤاک چێ دبه‌. بی ڤی ئاوا هونه‌ر و وێژه‌ ژی دگێهیشه‌. مرۆڤهه‌ر ده‌م بن ترسا خوه‌زایی و ترسا که‌ونه‌شۆپ و باندۆرا جڤاکی دژه‌. سوبژه‌یێن سه‌ده‌مێنترس، که‌ونه‌شۆپ و باندۆرا جڤاکی هه‌موو ژ ڤی سازوومانێ یه‌.

بن باندۆرئا جڤاک و ترسا خوه‌زایی مرۆڤ چاوا خوه‌ دپارێزه‌؟ مرۆڤ مه‌ته‌ریس و هاجه‌تێن خوه‌گۆرا چاندا خوه‌ چێ دکه‌. مرۆڤ د دیرۆکێ ده‌ بۆ شوونا خوه‌ شیکه‌فت ئان ژی خانی، بۆلاکوونا خوه‌ جل چێ کر.

د دیرۆک ئامرۆڤ ده‌ ژی ئه‌م پێ هێسیان ک، مرۆڤ هم ژ خوه‌زا، هم ژی ژ مرۆڤ دترسه‌. ب ڤی ترسێده‌ خوه‌ ب ئۆل و هاجه‌تێن دن خوه‌ دپارێزیه‌. کۆله‌دار و به‌نده‌ یێن وان، هه‌مووبه‌نده‌وارێ ئۆل و که‌ونه‌شۆپێن خوه‌ ده‌ دژین.

د کار وبارێن ژیانێ ده‌ هلبێرن بوویه‌ر ئه‌. د ڤی سازوومانێ ده‌ هێزێن هلبێرن تێن هۆله‌. دڤی سازوومانا جڤاکی ده‌ ئه‌نجامێن گیانی و نه‌گیانی ڕوومه‌ت ئێن ژیانێنه‌.

گه‌له‌ک که‌ونه‌شۆپهه‌نه‌ ئه‌و نه‌ ڕوومه‌تن.ئه‌گه‌رمیناکه‌ک بدم، که‌ونه‌شۆپ ئێن ئه‌ره‌بان ئان ژی ئێنترکان نه‌ ڕوومه‌تێن مه‌نه‌. که‌ونه‌په‌ره‌ست دبێژن که‌ونه‌شۆپ ئێن ئۆلی، ژ ژۆرهاتن! کێ گۆ؟ ده‌ره‌وێن بێ بنگه‌هی!

شۆره‌ش ئا ڕووره‌شان و سۆره‌شا ئازادی

کانی یادۆ –۲۸/۰۱/۲۰۱۲

هه‌ر تشتئان ڕه‌ش ئان ژی سپی نینه‌. هه‌ر ڕه‌نگ، ڕه‌نگ و ڕه‌نگ، هه‌ر ده‌ر و دۆر و ده‌نگ بئاهه‌نگ ئه‌.

هه‌رێم ئا ڕۆژهلاتاناڤین ب سه‌د سالانه‌ ک ژیانا وان ژبه‌ری و جاریه‌. هیندایین و هین گرتن ژی ژبه‌رئه‌. بۆ وێ سه‌ده‌مێ بیرووباوه‌ریێ ده‌ په‌شڤه‌چوون تونه‌.

وه‌ک هوندزانن د زانستیێ ده‌ مژارێ ‘ته‌کامولعێ گه‌له‌ک گرینگه‌. د جڤاتێ ده‌ جما پێشڤه‌چوونتونه‌؟

مرۆڤ گه‌ربه‌رسیڤێ ڤی پرسێ ڕاست بده‌ و پرسگره‌کێ ژی ڕاست ته‌هلیل بکه‌. سه‌ده‌مێن جڤاکی،ئابۆری و ده‌روونی هه‌نه‌.

ژ ئه‌فریقایا باکوور هه‌تا پاکیستانێ، د بیرووباوه‌ریێده‌ پێشڤه‌چوون چێ نه‌بووت. د ڤی هه‌رێمێ ده‌ براکوژی و به‌دکووژ ل د مێژۆیێن گه‌لده‌ جیه گریه‌. ب ڤی به‌دبه‌ختیێ ده‌ مه‌ژۆژێ مرۆڤ بوو وه‌ک که‌ڤر، وه‌ک شیکه‌فت ول شوونا خوه‌ ده‌ نه‌ لڤیا. ئۆل و که‌ونه‌شۆپیو که‌ونه‌په‌ره‌ستی وه‌ک شرێز، سه‌ره‌ وانو بیرووباوه‌ریا وان ب هه‌ڤره‌ زه‌لقاند.

پرسگرێکێنمه‌ککێ و باژارێ که‌ربه‌لایێ چما ل گوندێنسڤازێ، ئه‌لازیزێ و ده‌رسمێ تێن سه‌ر زمین؟ گه‌ل چاوا ژاهری بوون؟ پرسگرێک ئێن مه‌ژی هه‌نه‌. ئه‌م گه‌ر چاره‌سه‌ریا پرسگرێکێن خوه‌ بکن، دووره‌ پرسگرێکێن جرانێنخوه‌ باخفن.

هه‌زار وجار سه‌د ساله‌ ژیانا که‌ونه‌په‌ره‌ستی بو ڤی ئاوایه‌. شۆره‌شا ئیسلامی ل کویه‌؟ شۆره‌شا لمسر،لبیا، سوریه‌، جه‌زار و تüرکیه‌! سۆره‌سێن ڕووره‌سان! هه‌موو ب زۆر و زۆرده‌ستی و که‌ونه‌په‌ره‌ستییه‌. ل ترکیایێ ب ناڤێ مۆده‌رنیزمێ کورد و گه‌لێ دن ب ئاسیمیلاسیۆنێ مه‌ژۆیێن وانوێران کڕن! گه‌ل هه‌موو گێژ بوون.

بنگه‌هاپاشده‌مانی یا هه‌ره‌مێ دیرۆکیه‌. ل سه‌ر مێژۆیێن گه‌ل زۆر و زۆرده‌ستی هه‌یه‌. که‌سنکاره‌ ب هش ئا خوه‌ بفکره‌. سه‌رۆکێن وان ب ناڤێن وان دفکره‌! ڕامان بۆ وان نه‌ پێویسته‌!هه‌ر تشت گرێداییا سه‌رسڤانێ وان ئه‌. ناڤێ سازوومانێن وان شۆره‌شه‌. بنگه‌ها شۆره‌شاڕووره‌شان خاپاندن هه‌یه‌! گه‌ل هاتیه‌ خاپاندن! ل ئ̇رانێ، ل ئ̇راکێ، ل لبیایێ ئه‌و سه‌رۆکاتی ئان ب ناڤێ ععقۆمیته‌ یاشۆره‌ش ئا ناڤه‌ندی ئان ژی ععقۆمیت ئا ئیسلامی یا شۆره‌شێعیه‌.

شوورایێ ناڤه‌ندیچیایه‌، پیژک ئێ چیا سه‌رۆکاتیه‌، لێ گه‌ل ژی دار و به‌ر و په‌لاخ و میهه‌! سه‌رێپیژکا چیا ده‌ پایته‌خت، قه‌سرا مێرک ده‌ته‌ختێ مێرک هه‌یه‌. مێرک خوه‌ وه‌ک خوودا، گه‌ل ئێ خوه‌ وه‌ک به‌نی دبینه‌. ئان ژیخوه‌ وه‌ک سه‌رشڤان، گه‌ل ژی وه‌ک میه دبینه‌. هه‌ر ده‌م ل ژۆر وه‌ک شێر ئێ نێر ب ده‌نگه‌ ک بلند و ب ترس دقێره‌ و ئه‌رد دهێژه‌!

د شۆره‌شا ڕووره‌شان،گه‌ل کرن قوربان، ب خوینا وان سازووماناخوه‌ ئاڤا کرن! سال سه‌ر سالان ده‌رباس بوو، ده‌نگێ گه‌ل بوو بێده‌نگی، ژیان ئێ نه‌زانیبوو خزانی.

ده‌م ده‌رمانێهه‌ر ده‌رد و خه‌مێیه‌. به‌ده‌نگی فره‌ه و کوور ژ نه‌زانییا خه‌ده‌را ڕه‌سه دوورکه‌ت. بێده‌نگی بوو ده‌نگ، ترس بوو بێترسی و گاڤ ب گاڤ پێشڤه‌چوون چێ بوود.

هون دزاننترس چیه‌؟ نه‌ ب خوه‌ هه‌یه‌ نه‌ ژی گرانیاخوه‌ هه‌یه‌ لێ باندۆره‌ وی گه‌له‌ک گه‌له‌ک مه‌زنه‌! ترس شێر دکه‌ پسینگ، پسینگێدکه‌ شاهی شاهان. ده‌ما ک ترس دلێ مرۆڤ ده‌ جیه بگره‌، خوودا بپارێزه‌!

ده‌رمانێترسێ ڕۆناهی یه‌. د تاریتی ده‌ مرۆڤ ڕێ و ڕێڤیتیێ نزانه‌. مرۆڤێن زانا، زانا ئێننه‌ ب ده‌ره‌و جهان ڕۆنی کرن. زانا و ڕێبه‌رینه‌ ب ده‌ره‌و و ڤران جێ دبه‌! زانین ب زانستی چێ دبه‌.

بێ ده‌نگی،ده‌نگێ خوه‌ بلند کر! ب هێرس چوو سه‌ر خوینخواران. مه‌شیان، مه‌شیان! ب که‌د و خه‌بات،ب هش و ڕامان، ب چۆ و گرمکان جه‌نگا خوه‌ بلند کرن. هه‌مبه‌رێ شۆره‌شا ڕووره‌شان ئێ ده‌ره‌وین، هه‌مبه‌رێ ده‌ره‌وێن بێبنگه‌هی، بۆ ڕۆژێن ڕۆناهی و فره‌هی ئاگرێئازادی گه‌ش کرن.

مێزه‌ بکن!سازوومانا که‌مالزمێ ته‌ڤ شۆره‌ش و ڕووره‌شیا خوه‌، وه‌ک ئه‌ردهێژیه‌ وێران بوو! گه‌نه‌رال و تاژیێن وان پێریشان بوون. هه‌ربژی ئازادی! هه‌ر بژی ئازادی!

پسیکۆلۆژی یاپه‌روه‌رده‌یی

مه‌ ب ناڤێسه‌رمژار ئا عپسیکۆلۆژی یا جڤاکیع ده‌ ب ڤان ناڤێن بنمژاران ده‌ ئاماده‌ کر: ب̇نبیرئا بێ که‌سی و ب̇نده‌ستی، که‌سێن بێکه‌س، تاده‌ ، تاده‌داری و ئازادی، تاده‌ وتاده‌داری و ئازادی، سه‌رکه‌ڤ̇ری، پسیکۆلۆژ̇یا ڕێزانی، که‌ساهی و ڕوومه‌ت، شۆره‌شاڕووره‌شان و سۆره‌شا ئازاد̇یێ- ئیرۆ ئه‌م بۆ په‌روه‌رده‌ یا زانیستی‚ پسیکۆلۆژی یاجڤاکی ب ناڤێ عپسیکۆلۆژی یا په‌روه‌رده‌ییع بنمژاره‌ک نوو بنڤیسن و بۆ بابه‌ت ئانوو ئاماده‌ بکن. پسکۆلۆژی یا په‌روه‌رده‌یی بۆ کوردیستانا بنده‌ست گه‌له‌ک گرینگه‌.گه‌لێ کورد چاوا هه‌ر ده‌م ب ناسناما خوه‌ ئێ ڤه‌شارتی ژیانا خوه‌ باژۆ؟ ب میلیۆنانکه‌س ئێن کورد ب ڤی پسیکۆلۆژی ده‌ خوه‌ ڤه‌سارتن و وه‌ندا بوون. خوه‌ڤه‌شارتن نه‌سه‌ده‌م ئه‌، ئه‌و ئه‌نجام ئه‌. هه‌ر بوویه‌ر ئێن ژیانێ ده‌ ته‌ڤگه‌ر ئێن مرۆڤ، شه‌رو دلگه‌شی و ڕامان ئێن مرۆڤ سه‌ده‌م و ئه‌نجام ئێن وان هه‌نه‌. مرۆڤ بێ سه‌ده‌مچاوا دلگه‌ش دبه‌؟ ب پسیکۆلۆژی یا نه‌ ڕاست که‌س نکاره‌ ب ژیانه‌ک دلگه‌شی ژیانبکه‌. بۆ وێ سه‌ده‌مێ په‌روه‌رده‌ یا گه‌لێ بنده‌ست گه‌له‌ک گرینگه‌. د ناڤ گه‌لێمه‌ ده‌ ژی بنده‌ستی یا بنده‌ستی ژی هه‌یه‌! ب هه‌زاران کورد زه‌ردوشتینه‌. ئه‌و بناڤێ ئه‌زدی ئان ژی ب ناڤێ ئالاوی تێن ناسکرن. که‌س دزانه‌ ئه‌و چاوا بن چاڤێن خوینییێن ئۆلدارێن جوودا دژین؟ ئه‌و بنده‌ستێن بنده‌ستان کورد ئێن زه‌لالن و خوه‌دی یێنئه‌ش و برین ئێن کوورن. گه‌ر هه‌ر کورد وان ئێشان د جان و دل ئێ خوه‌ ده‌ هیس بکه‌.ب ڕاستی چه‌ند که‌س ئێن کورد ڤی ئێشا دزانه‌؟ نکا وه‌ فام کر چما په‌روه‌رده‌بوونگرینگه‌؟ئه‌گه‌رمرۆڤ ب زمان و چاند ئا داگرکه‌ران ژیان بکه‌، په‌ویسته‌ ک سه‌ر ڕێ یاوان بمه‌شه‌ و سه‌ر ڕێچا وان بلیهزه‌! ب ڤی ئاوا خه‌ون و خه‌یال و ڕامان ب کژانزمان چێ دبه‌؟ ئه‌م چاوا دزانن د زانستی ده‌ پسیکۆلۆژی، زانستی یا ڕوه ئێ مرۆڤ ئه‌؟ڕوه نه‌ سه‌ده‌م ئێ مرۆڤ ئه‌. چاوا ڕامان سه‌ده‌م ئێ ژیانێ نینه‌، ڕوه ژی سه‌ده‌مئا مرۆڤ نینه‌؟ بو ڤی ڕاستی یا، ئه‌م دکارن بێژن پسیکۆلۆژی یا کوردان ژ ژیاناداگرکێری هاتیه‌ هۆله‌. ده‌م ئا ک مرن، ئان ژی جه‌نگ چێ به‌ مرۆڤ ب ده‌رد و که‌ده‌ردبه‌. ده‌رد و که‌ده‌ر نه‌ سه‌ده‌م ئێن جه‌نگان و مرنانن. جه‌نگ و مرن سه‌ده‌م ئێنده‌رد و ئێچێ یه‌. داگرکه‌ر ژی سه‌ده‌م ئێ جه‌نگ و مرنان ئه‌.

گه‌ل ئێکورد ب هێرس هه‌مبه‌ر ئێ داگرکه‌ران ئن؛ لێ ب ته‌سیر ئا په‌روه‌رده‌ یا داگرکه‌راننکارن ده‌رکه‌ڤن. بنبیر ئا گه‌لێن بنده‌ست هه‌ر ده‌م ب ناکۆکی یه‌. پرێن شۆره‌شگه‌رئێن کورد زمانێ خوه‌ کێم دزانن. د داکرکه‌ری یا ئافریکا بنده‌ست ده‌ ژی شه‌رڤان ئێنوان ب ئینگیلیزی ئان ژی ب فرانکی داخفیان. ده‌ما ک شۆره‌س ته‌کاموول بووت، وی چاخێده‌ ده‌ستپێکا ئه‌ده‌بیات و زمانێ خوه‌ کرن.

مرۆڤ ئێنئازادیخواس ب ڤی ئاڤانه‌، لێ مرۆڤێن که‌ونه‌په‌ره‌ست چاوا دفکرن؟ بنبیر ئا که‌ونه‌په‌ره‌ستانگه‌له‌ک تاری یه‌. ئه‌و ب ترس و باترسۆکان دژین. هه‌ر ده‌م ترسا باترسۆکان د دلێنوان ده‌ مه‌زن دبن. ده‌ری یێ دلێن وان، بۆ ڕامانێن نوو نه‌ ڤه‌کریێ. که‌ونه‌په‌ره‌ستیوه‌ک ئارێ جه‌هه‌نمێ د دلێ وان ده‌ دکه‌له‌.

بنده‌ستی یافیزیکی مرۆڤ ڕاست دکه‌؛ بنده‌ستی یا گیانی په‌ریشان دکه‌. مرۆوێن ک ب ڕوه بنده‌ستبوونه‌، ئه‌و ب خوه‌ وه‌ک مری و ژیانا وان وه‌ک قه‌بریستان ئه‌. ئه‌و په‌روه‌رده‌نابن. وه‌ک که‌ڤرن. سه‌رکه‌ڤری یا وان گه‌له‌ک هشک ئه‌. مه‌ ده‌رهه‌قێ سه‌رکه‌ڤریده‌، د بنمژار ئێ “سه‌رکه‌ڤری“ نڤیساند، ئه‌م جاره‌ک دن دوباره‌ نه‌کن.

سه‌رپێچ̇کیو تاری یا ڕه‌ش

ئیرۆ لتورکیێ و ل کوردیستانێل ل سه‌ر سه‌رپێچکیێ نقاش دکن. ڤی نقاشێ ده‌ وه‌ک مه‌سه‌له‌یێنئسلامی تێ سه‌ر زمین. سه‌رپێچکی نه‌ که‌ڤنه‌شۆپ ئێ ئیسلامی یه‌. ژنێن سوودی و ژنه‌نهه‌ره‌مێن دن ئێن ئیسلامی سه‌رێ خوه‌ و لاشێ خوه‌ د ناڤ ڕه‌شیا تاری و مێژۆیێن خوه‌ژی ناڤ تاریتییێ ده‌ ڕه‌ش بووت.

ڤا به‌له‌نگازیو کۆڤنه‌شۆپێن که‌ڤن ئێن پێش ژیانا ئسلامییه‌. مرۆڤ گه‌ر ڤی مژارا د سسته‌ما کۆله‌داری ده‌ بفکره‌، نه‌ د ئۆلی ده‌.

پێش ده‌ سیسته‌ماکۆله‌داری ئاڤا بوود، دوو ڤی ده‌ ئۆل ئا کۆله‌داری ئاڤا بوود. ب زولم و زۆرده‌ستی یاکۆله‌داران ب پرایی ل سه‌ر ژنان بوود. جاریه‌بوونا ژنان ژی ڤی بێرێزی یا کۆله‌دارانپه‌یدا بووت. د ڤی هه‌ره‌مێن کۆله‌داران هه‌ر که‌س بێ ئه‌ده‌ب و بێ ڕێزی ژیانا خوه‌هه‌تا ڤی چاخا به‌رده‌ڤام کر. مرۆڤێن که‌ڤنه‌په‌ره‌ست، که‌ڤنه‌شۆپێن خوه‌ ئێن بێ شه‌رمی ب ئۆل و ئۆلداریێوه‌ک گۆتنێن خوودا دکن ناڤ ژیانا گه‌ل.

ب ڕاستی سه‌رپێچکیاهه‌مبه‌رێ خوه‌زا نه‌ ئۆلی یه‌. د هه‌ره‌مێنسار وه‌ک سبریا و گه‌رم وه‌ک هه‌ره‌مێن ئه‌کڤاتۆر مرۆڤ پێویسته‌ ک سه‌رێ خوه‌ بپارێزه‌و بپێچه‌. ئه‌و نه‌ ئۆلی یه‌. ئه‌و هه‌وجه‌داری یه‌.

زلامێن مه‌ژۆره‌شب سه‌ده‌مێن ئۆلی سه‌رێ خوه‌ وه‌ک ئه‌ره‌بان پۆر دکن ئه‌و ڕاسته‌؟ ئه‌ره‌ب هه‌مبه‌رێگه‌رمی سه‌رێ خوه‌ پۆر دکن. زلام ب مێژۆیێن خوه‌ ئێن ڕه‌سه زالڤه‌ دکن.

که‌ڤنه‌په‌ره‌ستید ژیان ئا که‌ڤن هه‌ر ده‌م خوه‌ جاری دکه‌. مرۆڤ نکاره‌ ک ل ده‌رسمێ، ل چاباخچوورێ،ل پالو دو که‌ڤران بده‌ سه‌ر هه‌ڤ! تو ئیرۆ د که‌ڤران بدی سه‌ر هه‌ڤ ئه‌و که‌ڤر سبێدبه‌ زیاره‌ت! نه‌ ب ته‌نهایی د ڤی هه‌ره‌مێ ده‌، ب ته‌ڤایی هه‌ره‌مێن ژیانا که‌ڤنب ڤی ئاوا یه‌.ئه‌گه‌رب زۆرا داگرکه‌ران مرۆڤ شووندا بمینه‌ ب ڤی ئاوا یه‌. سه‌ر شیرێکه‌رێ گۆتنه‌ک چێ به‌، سبێ که‌ر دبه‌ تابوو. ده‌ باژۆ! بژی که‌ر و باژۆ که‌رێ! ب ڤی ئاڤا باشه‌ ئان نه‌باشه‌؟

گه‌ل چماده‌ست و لنگێن دیکتاتۆران ماچ دکن؟ ل هه‌ره‌مێن مه‌ هه‌موو په‌شه‌نگ تابوونه‌،چما؟ ئه‌و ژیانه‌ک برێزیه‌؟ تابوو ژ که‌ران و داران و چیان برێزیه‌؟ ئه‌و نه‌ برێزیه‌،بێ مێژۆیی یه‌!

میسیۆنا شۆره‌شگه‌رانئاڤاکرنا ژیانه‌ک نو و ئازاد ئه‌. شۆره‌ش و شۆره‌شگه‌ری که‌ونه‌شۆپێن که‌ڤنه‌په‌ره‌ستانسه‌ر نو ده‌ چێ ناکن. ژیانه‌ک نو، ژیانه‌ک ئازاد ئاڤا دکن. ئه‌و ژیانا نو و ڕۆناهیشۆره‌ش ئه‌. شۆره‌شگه‌ر ده‌ست و لنگێن دیکتاتۆران ماچ ناکن. گه‌لێ خوه‌ ژی ناکن بنڤی سۆسره‌تیێ. شۆره‌شگه‌رێ کوردان هه‌نه‌؟ ب ڤی ئاوا کار دکن، ژیانا وان ب ئاوا زه‌لالن؟من نه‌دیت، وه‌ دیت؟

مه‌ د سه‌رێنڤیسێ ده‌ گۆت. دیرۆکا که‌ڤنه‌په‌ره‌ستیێ هه‌یه‌. دیرۆک ئا سه‌رپێرچکی و مێژۆره‌شیهه‌یه‌.ئه‌گه‌ر ئیرۆ گه‌ل وه‌ک میه پاش کوونا تابوویان ڕێز دگره‌ ئه‌و جڤات نه‌ جڤه‌تئه‌، ئه‌و قه‌بریستان ئه‌. ب ناڤێ سۆسیلیزمێ کۆله‌داری ژ نو ده‌ ب دستووره‌ک مۆده‌رنیئاڤا دبه‌! ڤا چ هاله‌، ڤا چ به‌لایه‌، ڤا ج داف و لیستک و دوباره‌نه‌ خووشک و برایێنمن؟

د هه‌ره‌مێنمه‌ ده‌، دیکتاتۆران نیر دانه‌ سه‌ر گه‌لێنمه‌ و د دلسۆز یا که‌رتیێ ده‌ داژۆن! ب ناڤێن ئازادیێ ده‌ کۆله‌داریێ ئاڤا دکن. بناڤێ ڕاستیێ ده‌ ب ده‌ره‌ڤان دمه‌شن. سیاسه‌ت و سیاسه‌تمه‌داری ڤا یه‌؟ ڤا نه‌ سیاسه‌تمه‌داریه‌، ڤا سه‌خته‌کاریه‌.

گه‌ل به‌له‌نگازه‌،کۆله‌داری و سیاسه‌تمه‌داری ڕۆڤیتییه‌. ده‌ردێن مه‌ گران، چیا مه‌لوول، کۆله‌دار وسیاسه‌تمه‌دار زۆرده‌ست و بێرێز، پێشیا مه‌تاری! ئه‌م چاڤا بمه‌شن خووشک و برایێنمن؟

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

 
%d blogcu bunu beğendi: